Hai nách những lông xồm xồm,

Chống yêu chồng bảo mối tơ hồng trời cho.

Đêm ngủ thì ngáy o o,

Chồng yêu chồng bảo lái đò cầm canh.

Ăn vụng bụng to tày thùng,

Chồng yêu chồng bảo cái giành đựng cơm.

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Hai nách những lông..." là một sáng tác dân gian độc đáo, phản ánh một cách dí dỏm và sâu sắc thái độ phê phán thói quen dung túng, bao che cho thói hư tật xấu của người chồng đối với người vợ không đoan chính. Câu ca mang tính châm biếm cao.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Câu ca miêu tả những đặc điểm ngoại hình có phần kỳ dị, không ưa nhìn của người vợ như lông ở nách, tiếng ngáy to, bụng to bất thường. Những đặc điểm này theo lẽ thường sẽ gây phiền hà, khó chịu cho người chồng.

Nghĩa bóng

Tuy nhiên, thay vì bị chê bai, người chồng lại tìm cách biện minh, coi đó là "trời cho", là "lái đò cầm canh" hay "cái giành đựng cơm". Điều này ngụ ý sâu xa rằng người chồng đang bao che cho những lỗi lầm, thói hư tật xấu của vợ, thể hiện sự nhu nhược hoặc bất lực.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này có khả năng ra đời trong bối cảnh xã hội phong kiến mà ở đó, vai trò của người đàn ông trong gia đình thường được đề cao, nhưng cũng có những trường hợp người chồng vì chiều vợ, vì sĩ diện hoặc vì một lý do tế nhị nào đó mà chấp nhận hoặc che giấu những khuyết điểm của vợ. Thực tế cuộc sống nông nghiệp lúa nước xưa, người phụ nữ đảm đang việc nhà, việc đồng áng, nhưng đôi khi cũng có những người không giữ gìn khuôn phép, hay có những tật xấu. Việc miêu tả "lông xồm xồm" có thể là một cách nói ẩn dụ về sự luộm thuộm, thiếu chỉn chu. "Ngáy o o" là tiếng động gây mất yên tĩnh. "Bụng to tày thùng" có thể ám chỉ việc ăn uống vô độ hoặc thậm chí là dấu hiệu của sự không chung thủy. Tuy nhiên, thay vì bị lên án, người chồng lại dùng những lời lẽ ngọt ngào, thậm chí là gán cho những khuyết điểm đó những ý nghĩa tích cực, như "mối tơ hồng trời cho" để duy trì hòa khí gia đình hoặc vì không muốn mất mặt với người ngoài. Điều này cho thấy một thực trạng xã hội muôn màu, không phải lúc nào cũng là người vợ hoàn hảo và người chồng nghiêm khắc.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi bạn bè trêu chọc một người chồng vì vợ mình có tật xấu nhưng anh ta vẫn luôn khen vợ, người ta có thể nói: "Đúng là 'chồng yêu chồng bảo cái giành đựng cơm' rồi.""
Phân tích: Câu này được dùng để ám chỉ người chồng đang cố gắng biện minh, che đậy thói xấu của vợ mình. Nó thể hiện sự châm biếm nhẹ nhàng về thái độ nhu nhược, bao che của người chồng trước những khuyết điểm rõ ràng của người bạn đời, cho thấy anh ta đang cố gắng làm hài lòng vợ.

Kết luận

Câu ca dao là một lời phê phán nghệ thuật, châm biếm thói quen dung túng những thói hư tật xấu trong hôn nhân. Nó lên án sự nhu nhược của người chồng, đồng thời cũng phản ánh một góc nhìn thực tế về đời sống tình cảm gia đình xưa, với những ưu điểm và hạn chế của nó.

Bài viết liên quan