Khi xưa em ở với mẹ cha

Một năm chín yếm xót xa trong lòng

Từ khi em về nhà chồng

Chín năm một yếm, em lộn lần trong ra ngoài

Đoạn ca dao trên khắc họa sâu sắc nỗi khổ cực, tủi phận của người phụ nữ Việt Nam xưa trong xã hội phong kiến. Nó phản ánh thực trạng hôn nhân và thân phận bị phụ thuộc của họ.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam phong kiến, nơi mà thân phận người phụ nữ còn nhiều hạn chế. Nền kinh tế nông nghiệp lúa nước chủ yếu, việc may mặc, dệt vải là một công việc đòi hỏi nhiều thời gian và công sức, đặc biệt là đối với phụ nữ. Số lượng yếm (áo lót) phản ánh phần nào sự sung túc của một gia đình. Khi còn ở nhà cha mẹ, người phụ nữ được cha mẹ yêu thương, chu cấp đủ đầy, có nhiều yếm để mặc. Nhưng khi đi lấy chồng, về nhà chồng, đặc biệt là những gia đình nghèo khó, nàng phải đối mặt với cảnh thiếu thốn, phải chắt chiu, tần tiện từng chút một, đến mức chỉ còn một chiếc yếm duy nhất phải mặc lộn trái lộn phải để tiết kiệm hoặc để giữ gìn. Điều này cho thấy sự vất vả, lam lũ, và có khi là cả sự tủi nhục của người phụ nữ trong cuộc sống hôn nhân thời xưa.

Đoạn ca dao là một lời than thở đầy xót xa, bộc lộ nỗi lòng của người phụ nữ về thân phận mình. Nó mang giá trị hiện thực sâu sắc, tố cáo những bất công xã hội và sự thiếu thốn trong cuộc sống hôn nhân thời xưa.