Lồn em tủm hủm mu rùa

Cho anh đụ cấy, đến mùa lấy khoai

– Khoai khoai cha tổ là khoai

– Cho anh đụ cấy đến mai lấy tiền

– Tiền tiền cha tổ là tiền

– Cho anh đụ cấy lồn liền lộ khu

Đây là một bài ca dao thuộc loại "trò chơi" hay "hát đối đáp" trong kho tàng ca dao Việt Nam. Bài ca dao này thường được dùng trong các dịp lễ hội, sinh hoạt cộng đồng, mang tính chất vui tươi, lành mạnh và phản ánh nét văn hóa giao tiếp đặc trưng của dân gian.

Câu ca dao này có nguồn gốc từ các trò diễn xướng dân gian, đặc biệt là các trò chơi trong dịp lễ hội mùa xuân hoặc lễ hội làng. Nó thuộc về loại ca dao "trò" hay "hát đối", thường do các nam thanh, nữ tú thực hiện theo từng cặp hoặc từng tốp. Hoàn cảnh ra đời gắn liền với đời sống nông nghiệp lúa nước của người Việt xưa, nơi con người luôn mong cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Hình ảnh "mu rùa" gợi nhớ đến tín ngưỡng phồn thực cổ xưa, tin vào sự màu mỡ của đất đai và khả năng sinh sản của con người, động vật. "Tủm hủm" diễn tả trạng thái ẩn mình, kín đáo, nhưng khi "mở ra" thì sẽ mang lại sự sống. Việc lặp lại "khoai khoai cha tổ là khoai" hay "tiền tiền cha tổ là tiền" là cách nhấn mạnh niềm mong ước, cầu khấn thần linh, tổ tiên phù hộ. Câu này phản ánh tục ngữ "nhất nông vi nghiệp", coi trọng nghề trồng trọt và khát vọng ấm no, sung túc cho cộng đồng.

Bài ca dao, dù ngôn từ có phần thô tục, lại chứa đựng những giá trị sâu sắc về khát vọng sinh sôi, phát triển và sự gắn kết cộng đồng. Nó là minh chứng cho sự sáng tạo ngôn ngữ độc đáo và tư duy dân gian trong việc gửi gắm ước mong.