Mười bảy mà lấy bảy mươi

Lộn lên lộn xuống cũng người đồng canh

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Mười bảy mà lấy bảy mươi, Lộn lên lộn xuống cũng người đồng canh" là một lời than thân, thể hiện nỗi khổ của những người phụ nữ trong xã hội cũ, bị ép gả vào những cuộc hôn nhân không môn đăng hộ đối.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu ca dao nói về sự chênh lệch tuổi tác quá lớn giữa người chồng và người vợ. Người vợ mới 17 tuổi, còn chồng đã 70 tuổi, một sự chênh lệch lên tới 53 tuổi, thể hiện sự bất công và ngang trái trong hôn nhân.

Nghĩa bóng

Nghĩa bóng của câu ca dao là lời tố cáo những hủ tục, luật lệ hà khắc trong xã hội phong kiến đã đẩy người phụ nữ vào cảnh lầm than. "Người đồng canh" còn ngụ ý rằng dù có cố gắng thế nào, cuộc đời họ cũng chỉ gắn liền với những khổ đau, không lối thoát.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, khi mà chế độ hôn nhân một vợ một chồng còn nặng nề bởi những ràng buộc của lễ giáo phong kiến và tập quán lạc hậu. Phụ nữ thời bấy giờ chịu nhiều thiệt thòi, ít có quyền tự quyết về hôn nhân. Gia đình nghèo khó, hoặc vì những toan tính về tài sản, danh vọng, mà cha mẹ thường ép gả con gái cho những người đàn ông giàu có, lớn tuổi. "Mười bảy" là độ tuổi còn rất trẻ, là lứa tuổi đẹp nhất của người con gái, trong khi "bảy mươi" là tuổi già, sức yếu. Sự chênh lệch này phản ánh thực tế đau lòng về nạn tảo hôn và hôn nhân ép gả, nơi mà quyền lợi và hạnh phúc của người phụ nữ bị xem nhẹ. "Người đồng canh" là cách nói ẩn dụ về sự đồng cam cộng khổ, cùng chung một mảnh ruộng, một cuộc đời. Tuy nhiên, trong ngữ cảnh này, nó mang hàm ý bi đát hơn, rằng dù cuộc sống có lộn lên lộn xuống, dù có cố gắng thay đổi thế nào, thì số phận của người phụ nữ cũng chỉ luẩn quẩn trong cảnh khổ đau, bị ràng buộc bởi người chồng già, không có tương lai tươi sáng.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi chứng kiến một cuộc hôn nhân chênh lệch tuổi tác quá lớn, người ta thường cảm thán: "Đúng là mười bảy mà lấy bảy mươi!"."
Phân tích: Câu nói này được dùng để diễn tả sự ngạc nhiên, bất bình và xót xa trước một cuộc hôn nhân có sự chênh lệch lớn về tuổi tác giữa hai vợ chồng, gợi nhớ đến hoàn cảnh bi đát được mô tả trong câu ca dao gốc.

Kết luận

Câu ca dao là lời than thở chua xót, đồng thời là tiếng nói phản kháng mạnh mẽ chống lại những bất công trong hôn nhân thời xưa. Nó cho thấy giá trị nhân văn sâu sắc, đề cao quyền được sống hạnh phúc và tự do lựa chọn của người phụ nữ.
# Trào phúng, phê phán đả kích # chồng già

Bài viết liên quan