Ruộng rộc mà cấy lúa nhe

Ai dè thầy tớ mà ve chủ nhà

Ruộng rộc mà cấy áo già

Ấy tại chủ nhà chẳng phải tại tui!

Câu ca dao "Ruộng rộc mà cấy lúa nhe..." là lời than thân, trách phận của người nông dân nghèo trong xã hội cũ. Nó phản ánh một thực trạng đáng buồn về sự bóc lột, áp bức của tầng lớp thống trị đối với người lao động.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam phong kiến, khi mà ruộng đất tập trung vào tay địa chủ, quan lại, còn nông dân phần lớn là tá điền, làm thuê trên chính mảnh đất của mình. Cuộc sống của họ vô cùng khổ cực, luôn bị áp bức, bóc lột. "Ruộng rộc" là hình ảnh ẩn dụ cho mảnh đất cằn cỗi, khó canh tác, phản ánh điều kiện làm ăn khó khăn của người nông dân. "Cấy lúa nhe" là hành động mưu sinh, cố gắng tạo ra thành quả lao động. Tuy nhiên, kết quả lại rơi vào tay kẻ khác ("thầy tớ mà ve chủ nhà"). Đây là hình ảnh những kẻ tay sai, tham lam, luôn tìm cách chiếm đoạt công sức của người lao động. Việc "tại chủ nhà chẳng phải tại tui" là lời khẳng định người nông dân đã làm hết sức mình, lỗi không phải ở họ mà ở chính sự tàn nhẫn, bất công của chủ nhà, của cả một hệ thống xã hội thối nát.

Câu ca dao là tiếng nói đầy ai oán nhưng cũng rất kiên cường của người nông dân trước bất công xã hội. Nó đề cao giá trị lao động, đồng thời tố cáo bản chất tham lam, bóc lột của tầng lớp thống trị, mang giá trị hiện thực sâu sắc.