Song le sao khéo kén đôi

Chồng mồm cá ngão, vợ môi cá mè

Câu ca dao 'Song le sao khéo kén đôi, Chồng mồm cá ngão, vợ môi cá mè' là một lời than thân, trách phận đầy chua xót của người phụ nữ trong xã hội xưa. Nó phản ánh thực trạng hôn nhân không môn đăng hộ đối, bị ép gả hoặc lựa chọn sai lầm.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam phong kiến, nơi chế độ hôn nhân đa phần là do cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy, hoặc bị chi phối bởi lợi ích gia đình, địa vị xã hội. Phụ nữ xưa có rất ít quyền tự quyết trong việc lựa chọn bạn đời. Nếu gia đình nghèo khó, không có của hồi môn tương xứng, hoặc người phụ nữ có những nét ngoại hình không được ưa nhìn theo quan niệm thẩm mỹ đương thời, họ rất dễ bị gả vào những gia đình không môn đăng hộ đối, hoặc lấy phải người chồng không có những phẩm chất, ngoại hình mong muốn. Ngược lại, đàn ông cũng có thể vì gia cảnh mà lấy người vợ không hợp ý. Việc ví von với 'cá ngão', 'cá mè' là cách nói dân dã, quen thuộc, phản ánh đời sống nông nghiệp, gắn bó với sông nước, ao hồ của người Việt xưa, nơi các loài cá này sinh sống và có những đặc điểm ngoại hình dễ nhận biết, làm hình ảnh ẩn dụ cho sự không tương xứng, vụng về trong hôn nhân.

Câu ca dao là lời than thở về bi kịch hôn nhân không hạnh phúc, đồng thời là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của sự hòa hợp, tương xứng giữa vợ chồng. Nó thể hiện tài quan sát tinh tế và cách dùng hình ảnh gần gũi, sinh động của người dân lao động xưa.