Thôi thôi xếp sách đi về

Học hành chi nữa chúng chê bạn cười

Bạn cười thì mặc bạn cười

Tháng năm đi cưới tháng mười có con.

Câu ca dao 'Thôi thôi xếp sách đi về...' là một lời than thở mỉa mai về thực trạng học hành và hôn nhân thời xưa. Nó phản ánh quan niệm lệch lạc về giá trị con người, đặt nặng chuyện lấy vợ sinh con hơn là tri thức.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam phong kiến, khi mà con đường học vấn thường gắn liền với khoa cử, và việc đỗ đạt là con đường duy nhất để thăng quan tiến chức. Tuy nhiên, không phải ai cũng có điều kiện để theo đuổi con đường này, hoặc không phải ai cũng có thiên hướng học hành. Bên cạnh đó, trong xã hội nông nghiệp lúa nước, việc sinh con đẻ cái, duy trì nòi giống và có người lao động để canh tác là yếu tố cốt lõi cho sự sinh tồn và phát triển của mỗi gia đình. Quan niệm 'trọng nam khinh nữ' cũng ảnh hưởng không nhỏ, khiến việc học của con gái ít được coi trọng. Câu ca dao có thể xuất phát từ tiếng lòng của những người nông dân nghèo khó, hoặc những người trẻ tuổi không có điều kiện, hoặc không có hứng thú với việc học hành sách vở, họ thấy việc lập gia đình, sinh con đẻ cái mới là mục đích sống thực tế và gần gũi hơn với hoàn cảnh của mình. Nó cũng có thể là lời than vãn về áp lực xã hội trong việc kết hôn và sinh sản, một quan niệm phổ biến trong nhiều nền văn hóa Á Đông, nơi hôn nhân được xem là 'sự nghiệp' quan trọng của đời người, đặc biệt là với phụ nữ.

Câu ca dao 'Thôi thôi xếp sách đi về...' là một lời cảnh tỉnh sâu sắc về giá trị của tri thức và sự phát triển bản thân. Nó phê phán thái độ sống thiếu cầu tiến, chỉ chạy theo những mục đích trước mắt, đồng thời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc học và rèn luyện.