Nguồn gốc và Xuất xứ
Câu thành ngữ "Uống nước không chừa cặn" bắt nguồn từ kinh nghiệm thực tế trong đời sống sinh hoạt của người Việt xưa, đặc biệt là ở những vùng nông thôn. Nguồn nước sinh hoạt ngày xưa thường là giếng làng, ao hồ, hoặc nước mưa hứng từ mái nhà. Những nguồn nước này đôi khi không được lọc kỹ, còn lẫn nhiều cặn bẩn, rêu, lá cây, hoặc sinh vật nhỏ. Nếu uống cả cặn, người ta sẽ dễ bị đau bụng, bệnh tật. Do đó, khi uống nước, người ta thường có thói quen chừa lại một phần cặn ở đáy, hoặc rót ra một bát khác để gạn lọc. Hành động này không chỉ thể hiện sự khôn ngoan, biết giữ gìn sức khỏe mà còn phản ánh thái độ sống biết tiết kiệm, quý trọng từng giọt nước, từng vật dụng. Nó còn có thể liên quan đến việc đối xử với những người đã từng giúp đỡ mình, không nên vì một lỗi lầm nhỏ mà quên đi công ơn lớn, hay không nên vì lợi ích trước mắt mà làm hại đến nguồn cội, những gì đã nuôi dưỡng mình.