Vá chín săm lốp,

Bơm mực bút bi,

Lộn cổ sơ-mi,

Gia công quy gai xốp

Câu "Vá chín săm lốp, Bơm mực bút bi, Lộn cổ sơ-mi, Gia công quy gai xốp" là một tác phẩm độc đáo trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam. Nó thuộc thể loại câu đố hoặc vè, dùng ngôn ngữ đời thường để diễn tả một ý nghĩa sâu sắc.

Câu nói này có khả năng bắt nguồn từ thời kỳ kinh tế khó khăn, khi con người phải tìm cách vá víu, tận dụng mọi thứ để sử dụng. Việc vá săm lốp đã cũ, bơm mực cho bút bi để tiết kiệm chi phí sinh hoạt là những hình ảnh rất quen thuộc trong đời sống của nhiều thế hệ người Việt. Tuy nhiên, việc kết hợp các hành động này với "lộn cổ sơ-mi" (một việc làm có thể để sửa chữa hoặc che đi vết bẩn) và "gia công quy gai xốp" (một công việc có vẻ kỳ lạ, ít gặp) cho thấy sự sáng tạo của dân gian trong việc tạo ra hình ảnh hài hước, cường điệu. Câu này có thể ra đời trong bối cảnh người dân phê phán những cách làm ăn "chữa cháy", "đắp chiếu", hoặc những người hay làm những việc không đâu vào đâu, không mang lại hiệu quả thực chất, vừa tốn công tốn của mà kết quả chẳng ra gì, đôi khi còn khiến vấn đề thêm rắc rối.

Tác phẩm dân gian này có giá trị nghệ thuật ở cách sử dụng ngôn ngữ giản dị, hình ảnh đời thường để tạo ra lời phê phán sâu sắc. Nó mang bài học ý nghĩa về sự tiết kiệm, cần cù nhưng cũng cảnh tỉnh con người không nên sa vào những việc làm vô bổ, tốn công vô ích.