– Ở đâu anh mới tới đây

Cớ sao anh biết đồng này đồng kia?

– Quê anh vốn ở Trường Yên

Anh đang dạy học ở bên xã nhà

Phận anh chưa có đàn bà

Cho nên mới hỏi cửa nhà sâu nông.

Đoạn ca dao này là lời đối đáp giao duyên, thể hiện sự tìm hiểu ban đầu giữa chàng trai và cô gái. Qua lời hỏi han mộc mạc, cả hai hé lộ những thông tin cơ bản...

# Tình yêu đôi lứa # Ninh Bình # Trường Yên

– Ốc đồng nào, ốc ngon, ốc béo?

Đam đồng nào, đam béo, đam ngon?

Anh trả lời được vẹn toàn

Tiện thuyền chèo lái gái son theo về!

– Ốc béo thì có đồng Quan

Đồng Chùa thì có đam ngon bốn mùa

Vân vi anh có lời thưa

Sẵn thuyền tiện nước anh đưa em về!

Đoạn ca dao trên là một lời đối đáp đầy dí dỏm và tinh tế giữa chàng trai và cô gái. Nó phản ánh ước mong về tình yêu đôi lứa, gắn liền với cuộc sống lao động v...

# Tình yêu đôi lứa # Quê hương đất nước # cánh đồng # con ốc # Thanh Hóa # con dam

– Ai đi thuyền ấy hỡi ai

Dừng chèo em có đôi lời hỏi thăm:

Ở đâu mà có đồng Quan,

Ở đâu mà lắm Nồn Nàng, Nồn Anh?

– Em hỏi thật rõ rành rành

Chánh Lộc có lắm Nồn Anh, Nồn Nàng,

Lại còn Nồn Bái, Nồn Hang

Nồn Hoa té bẹ, Nồn Giàng tênh hênh.

Đoạn ca dao này là lời đối đáp giữa người đi thuyền và người ở trên bờ, thể hiện khát vọng tìm hiểu về vùng đất lạ. Nó mở ra một không gian văn hóa đầy dấu hỏi...

# Quê hương đất nước # Thanh Hóa

Chim khôn mắc bẫy vì người

Ốc khôn ốc cũng vì mồi chết oan

Ta về hái nắm sắn non

Rau sấm rau sét bẫy con ốc lồi

– Chim khôn chết mệt vì mồi

Anh đây chết chắc vì người đa đoan

Người đa đoan lòng dạ đa đoan

Như con thuyền bắt ốc lắm nan ít hồ

Đồng triều lắm ốc sóng to

Thuyền anh trôi dạt sang nhờ thuyền em

Hóa thành con ốc đồng chiêm

Cái thân mốc thếch như thuyền chở phân?

– Trông lên núi Ốc xây vần

Cớ sao Ốc lại hóa thành núi cao?

Tác phẩm "Chim khôn mắc bẫy vì người" thuộc thể loại ca dao, dân ca, thể hiện những suy ngẫm sâu sắc về cuộc đời và con người. Lời ca dao là lời than thở, tự sự...

# Tình yêu đôi lứa # Quê hương đất nước # con ốc # Thanh Hóa # núi Ốc

Nàng đứng ở đó làm chi,

Không về kẻ bể, mà đi kéo rừng.

Nhà tôi nghề giã, nghề sông,

Lặng thì tôm cá đầy trong, đầy ngoài.

Cá trắng cho chí cá khoai,

Còn như cá lẹp, cá mai cũng nhiều.

Quý hồ nàng có lòng yêu,

Cái đường đi lại còn nhiều khi ta.

Nàng về thưa với ông bà,

Có cho nàng lấy chồng xa hay đừng?

Bài ca dao là lời tỏ tình đầy tha thiết, mộc mạc của chàng trai với cô gái. Lời ca dao thể hiện khát vọng về một tình yêu đẹp, gắn bó với quê hương và ước mong...

# Tình yêu đôi lứa # Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # cá tôm # lấy chồng xa # cá lẹp

Nàng khoe tam cúc nàng cao,

Nên tôi hân hạnh được vào dự chơi.

Ba cô ngồi ở ba nơi,

Với tôi là bốn, đều ngồi khang trang.

Thoạt đầu đảo đảo, trang trang,

Bắt cái tam tịnh cái nàng gần tôi.

Sau khi bài đã chia rồi,

Mỗi người có tám cây bài trên tay.

Cầm bài tôi liếc thấy ngay,

Có hai tốt đỏ lại vầy tốt đen.

Kế đến là đôi xe đen,

Bộ ba tướng trắng còn kèm trên tay.

Bài tốt tôi giục gọi ngay,

Cô nàng gọi “một” đánh ngay sĩ điều.

Được rồi nàng gọi tiếp “đôi,”

Đánh đôi mã đỏ rồi ngồi đợi xem.

Lá này tôi ra xe đen,

Bắt đôi mã đỏ làm nàng xuýt xoa.

Được rồi tôi mới gọi “ba,”

Tướng sĩ tượng đỏ nàng ra bắt liền.

Bắt rồi hạ kết tốt đen,

Cả làng xúm lại để xem bài này.

Trách em bé, đứng cạnh tay,

Tánh nết nhanh nhảu, nói ngay một lời.

Sao bác dại thế bác ơi,

Có đôi tốt đỏ toan chui không đè.

Không dè, làng cũng không nghe,

Nàng đành phải chịu tôi đè tốt đen.

Bây giờ sự đã quả nhiên,

Nàng đành móc túi, xỉa tiền ra chung.

Tác phẩm dân ca này mô tả một ván bài tam cúc đầy kịch tính giữa người kể chuyện và một cô nàng "ba cô". Bài ca dao không chỉ ghi lại diễn biến ván bài mà còn ẩ...

# Khác # tam cúc

Nắng tháng tư nắng gieo sầu đám mạ,

Bao giờ mưa hạ cho tươi tốt ruộng đồng.

Thấy em gặt lúa bên sông,

Mà dạ anh xót, mà lòng anh đau.

– Gặt lúa bên sông em lo công việc,

Anh thấy em làm việc tội nghiệp anh thương.

Việc em, em biết liệu, anh chớ đứng ngồi lo âu.

Đoạn ca dao trên là lời tự sự của chàng trai khi chứng kiến cảnh cô gái lao động vất vả. Qua đó, thể hiện tình cảm chân thành, sự đồng cảm và sẻ chia của người...

# Tình yêu đôi lứa # Lao động sản xuất

Hỡi anh áo trắng quần là

Sao anh không bảo mẹ già nhuộm thâm.

Ví dù áo ấy em cầm

Thì em sẽ nhuộm màu thâm, màu vàng.

Vạt áo em nhuộm màu vàng

Vạt con em cũng nhuộm vàng cho anh.

Bốn nách kết đôi trường linh

Đôi tay em kết chim xinh rõ ràng.

Ngày mai anh ra ngoài làng

Cho lắm kẻ ngắm, cho làng xóm trông.

Bài ca dao "Hỡi anh áo trắng quần là" là một tác phẩm trữ tình sâu sắc, thể hiện tình yêu đôi lứa trong sáng và khát vọng hôn nhân bền chặt. Lời ca giản dị nhưn...

# Tình yêu đôi lứa

Nam mô đại tướng Thuyền Quan,

Mũ ni, tích trượng, phướn phan thay cờ.

Bình Tây kiến lập vệ cơ,

Nghĩa quân khắp chốn đi về sớm hôm.

Chùa làm kho súng bên đồn,

Lăng Sa bạt vía, kinh hồn Thuyền Quan.

Bài ca dao "Nam mô đại tướng Thuyền Quan" là một tác phẩm tiêu biểu thuộc thể loại "Ca dao dân ca", phản ánh tinh thần yêu nước và ý chí chống giặc ngoại xâm củ...

# Lịch sử # khởi nghĩa # kháng chiến chống Pháp # Đại tướng Thuyền Quan

Anh ra đi đi lính cho làng

Thượng văn hạ võ làm quan triều đình

Ra đi có tướng có binh

Lên lưng con tuấn mã ra kinh một hồi

Phò vua một dạ trên ngôi

Em tưởng anh có ngãi em ngồi em trông

Hay đâu anh bạc ngãi vong ân

Liệng ra biển Bắc trôi lần biển Đông

Bấy lâu tưởng ngãi vợ chồng

Hay đâu tát nước biển Đông một mình.

Đây là một bài ca dao thể hiện nỗi lòng của người phụ nữ khi người chồng đi tòng quân, những lời dặn dò và niềm tin son sắt gửi gắm. Bài ca dao phản ánh một phầ...

# Vũ trụ, con người và xã hội # Trào phúng, phê phán đả kích