Nghĩ tình tình những thêm thương

Đồng xanh ai khiến phải vương máu hồng

Bởi bầy xâm lược tàn hung

Bởi quân bán nước khom lưng cúi đầu

— Văn học dân gian Việt Nam
Đoạn ca dao này thể hiện lòng căm thù sâu sắc đối với kẻ xâm lược và những kẻ bán nước. Nó phản ánh tinh thần yêu nước, ý chí quật cường của dân tộc Việt Nam trước họa ngoại xâm.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Đoạn ca dao diễn tả nỗi đau xót khi nhìn thấy cảnh đồng lúa xanh tươi (biểu tượng cho sự sống, no đủ) lại nhuốm màu máu đỏ. Màu máu ấy là do hành động tàn bạo, hung ác của quân xâm lược và sự hèn hạ, phản bội của những kẻ bán nước gây ra.

Nghĩa bóng

Câu ca thể hiện sự căm phẫn tột độ trước tội ác của kẻ thù và sự khinh bỉ đối với những kẻ bán nước hại dân. Nó ngụ ý bài học về lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết dân tộc, không khoan nhượng với kẻ thù và kẻ phản bội.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Đoạn ca dao này ra đời trong bối cảnh lịch sử dân tộc Việt Nam phải đối mặt với các cuộc xâm lược từ phương Bắc qua nhiều thời kỳ lịch sử. Hình ảnh "đồng xanh" tượng trưng cho đất nước thái bình, con người Việt Nam chăm chỉ lao động để xây dựng cuộc sống ấm no. Tuy nhiên, chiến tranh đã cướp đi tất cả, biến cảnh yên bình thành chiến trường đẫm máu. "Máu hồng" là máu của những người con yêu nước đã hy sinh để bảo vệ Tổ quốc, cũng là máu của những người dân vô tội bị kẻ thù tàn sát. Cụm từ "quân bán nước khom lưng cúi đầu" chỉ những kẻ hèn hạ, sẵn sàng làm tay sai cho giặc, bán rẻ non sông để cầu vinh thân ái, những kẻ này bị nhân dân khinh bỉ và lên án gay gắt.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi nghe tin một số người Việt phản quốc, một người dân bức xúc nói: "Đúng là 'Bởi quân bán nước khom lưng cúi đầu', đất nước này không thể dung tha cho những kẻ như vậy.""
Phân tích: Câu này được sử dụng để bày tỏ sự căm ghét, khinh bỉ đối với những cá nhân, tổ chức có hành vi phản bội Tổ quốc, làm tay sai cho thế lực ngoại bang, gây phương hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc.

Kết luận

Đây là lời tố cáo đanh thép, thể hiện ý chí kiên cường, bất khuất của dân tộc ta trước kẻ thù xâm lược. Đoạn ca dao là minh chứng cho tinh thần yêu nước, đoàn kết và sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.

Bài viết liên quan

Chưa đi chưa biết Cửa Ông

Đến đây mới biết đường không lối về

Phu sắng-tẩy ai thuê mà đánh

Thẻ than sàng ai bán mà mua

Nhà quê còn có ngày mùa

Đi nhặt, đi mót hột thừa mà ăn

Ở đây rét đói quanh năm

Đi câu cá: rủi, đi săn: hổ vồ

Khu Bò Đái xương khô rải rác

Bến Lò Vôi mấy xác bồng bềnh

Lạc loài bể khổ mông mênh

Thân vờ xơ xác lênh đênh chét mòn

Trót nghe bầu bạn ra đây

Lạ thung, lạ thổ, lạ cây, lạ nhà

Đồn Cẩm Phả sơn hà bát ngát

Huyện Hoành Bồ đá cát mênh mông

Ai ơi đứng lại mà trông

Kìa khe nước độc, nọ ông hùm già

Vui gì mà rủ nhau ra

Làm ăn khổ cực nghĩ mà tủi thân.

Câu ca dao "Chưa đi chưa biết Cửa Ông" là lời cảnh báo về sự khắc nghiệt và hiểm nguy của vùng đất xa lạ, nơi cuộc sống khó khăn, thiếu thốn. Bài ca thể hiện nỗ...

Ai đem tôi đến chốn này

Bên kia Vạ Cháy, bên này Bang Gai

Trên đồn có lão quan hai

Cửa Lục tàu đậu một vài chỗ sâu

Thằng Tây mưu mẹo đã lâu

Đóng ba chiếc tầu chạy cạn cả ba

Một chiếc thì chạy Cốt Na

Chiếc vào Hà Sú, chiếc ra Hà Lầm

Mười giờ rưỡi nó kéo còi tầm

Cu li đâu đấy về nằm nghỉ ngơi

Đến mười hai giờ bốn mươi

Síp lê một tiếng muôn người kéo ra

Nó quát một tiếng chẳng là

Nó quát hai tiếng giãn ra hai hàng

Xướng thẻ thì xướng rõ ràng

Nó biên vào sổ đi làm táo tươi

Người thì ghè đá nung vôi

Người thì vác gỗ ai coi cho tường

Người thì xẻ đất đắp đường

Người thì đánh sắt ở trong lò rèn

Người thì xẻ ván đóng xe

Người thì chẻ trúc, chẻ tre đan lồng

Người xe hỏa, người máy rồng

Người biên kho gỗ, người trông kho dầu …

Tác phẩm ca dao này phản ánh chân thực cảnh lao động khổ sai của người dân Việt Nam dưới thời Pháp thuộc. Nó khắc họa một bức tranh sống động về cuộc sống bị bó...

Tài nguyên than mỏ nước Nam

Thằng Tây làm chủ, mình làm cu li

Chỉ vì đói rách phải đi

Đi làm phu mỏ, bỏ quê, bỏ nhà

Một nghìn chín trăm ba ba

Là năm Quý Dậu con gà ác thay

Kể dời phu mỏ Hòn Gai

Công ty than của chủ Tây sang làm

Chiêu phu mộ Khách, An Nam

Cuốc tầng khai mỏ tìm than ra vầy

Than ra ở các mỏ này

Hà Lầm, Hà Sú, mỏ rày Ngã Hai

Bán than cho các nước ngoài

Tàu bè ngoại quốc vãng lai mua dùng

Chủ nhì, chủ nhất, đốc công

Mỗi sở một sếp cai trong sở làm

Làm ra máy trục, máy sàng

Sở Tàu, Than Luyện, Sở Than chung là

Va-gông, than chở về ga

La-ga đặt ở Cốt Na cổng đồn

Để cho xe hỏa dắt dồn

Thật là tiện lợi gọn gàng vân vi

Ăng Lê, Nhật Bản, Hoa Kỳ

Hồng Kông, Thượng Hải đều thì sang mua

Cửa Ông là Cẩm Phả po

Cẩm Phả min, Cọc Sáu, cùng là Mông Dương

Ngoại giao các nước thông thương

Hòn Gai giàu vốn lại cường thịnh ra

Tây Bay coi sổ la voa

Bắc ngay đường sắt cho xe thông hành

Một đường đi thẳng Hà Lầm

Một đường Núi Béo, Cọc Năm đi về …

Tác phẩm dân ca này là lời than thở, tố cáo nỗi khổ của người dân Việt Nam dưới thời Pháp thuộc. Bài ca mô tả cảnh khai thác than tại Hòn Gai, nơi người Việt tr...