Phá cho bứt lộ thành mương

Phá cho cầu sập hết đường Tây đi

— Văn học dân gian Việt Nam
Câu ca dao "Phá cho bứt lộ thành mương / Phá cho cầu sập hết đường Tây đi" là một lời ca thể hiện tinh thần yêu nước, căm thù giặc sâu sắc. Nó phản ánh ý chí quật cường của nhân dân ta trong công cuộc đấu tranh chống ngoại xâm.

Giải nghĩa câu tục ngữ

Nghĩa đen

Nghĩa đen của câu ca dao này là việc phá hủy đường sá, cầu cống để ngăn chặn bước tiến của quân giặc. "Bứt lộ" là làm hỏng đường, "thành mương" là biến nó thành cái mương nước sâu. "Cầu sập" là làm sập cầu.

Nghĩa bóng

Nghĩa bóng thể hiện sự quyết tâm không khoan nhượng, sẵn sàng hy sinh, phá hoại mọi thứ để bảo vệ đất nước. Câu ca còn ngụ ý rằng, dù quân địch có mạnh đến đâu cũng không thể khuất phục được ý chí kiên cường của dân tộc Việt Nam.

Nguồn gốc và Xuất xứ

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh lịch sử Việt Nam đầy biến động, khi đất nước liên tục phải đối mặt với các cuộc xâm lược của kẻ thù phương Bắc. Cụ thể, nó thường được liên hệ với những lần quân dân ta thực hiện chiến thuật "tiêu thổ kháng chiến", "vườn không nhà trống" để chống lại các đội quân xâm lược hùng mạnh. Việc phá đường, phá cầu không chỉ là hành động quân sự nhằm cản bước tiến của địch, mà còn là biểu hiện của sự đoàn kết, đồng lòng, huy động sức mạnh toàn dân. Trong những thời kỳ kháng chiến gian khổ, khi vũ khí còn thô sơ, người dân đã sáng tạo ra những cách đánh độc đáo, biến chính địa hình, cảnh quan quen thuộc thành vũ khí lợi hại. Việc "phá lộ", "sập cầu" là những hành động mang tính chiến lược, thể hiện sự hiểu biết sâu sắc về địa lý và khả năng ứng biến linh hoạt của cha ông ta trước kẻ thù.

Ví dụ sử dụng thực tế

Ví dụ 1
"Khi bàn về ý chí kháng chiến của cha ông, ông tôi thường nhắc lại câu "Phá cho bứt lộ thành mương / Phá cho cầu sập hết đường Tây đi"."
Phân tích: Câu này được ông tôi dùng để nhấn mạnh sự quyết tâm, sẵn sàng hy sinh và dùng mọi biện pháp để bảo vệ Tổ quốc của thế hệ đi trước, khơi gợi lòng yêu nước cho thế hệ sau.

Kết luận

Câu ca dao là minh chứng cho tinh thần yêu nước nồng nàn, ý chí quật cường và sự sáng tạo trong đấu tranh của dân tộc Việt Nam. Nó mãi là lời nhắc nhở về lòng tự hào dân tộc và tinh thần cảnh giác trước mọi âm mưu xâm lược.

Bài viết liên quan

Chưa đi chưa biết Cửa Ông

Đến đây mới biết đường không lối về

Phu sắng-tẩy ai thuê mà đánh

Thẻ than sàng ai bán mà mua

Nhà quê còn có ngày mùa

Đi nhặt, đi mót hột thừa mà ăn

Ở đây rét đói quanh năm

Đi câu cá: rủi, đi săn: hổ vồ

Khu Bò Đái xương khô rải rác

Bến Lò Vôi mấy xác bồng bềnh

Lạc loài bể khổ mông mênh

Thân vờ xơ xác lênh đênh chét mòn

Trót nghe bầu bạn ra đây

Lạ thung, lạ thổ, lạ cây, lạ nhà

Đồn Cẩm Phả sơn hà bát ngát

Huyện Hoành Bồ đá cát mênh mông

Ai ơi đứng lại mà trông

Kìa khe nước độc, nọ ông hùm già

Vui gì mà rủ nhau ra

Làm ăn khổ cực nghĩ mà tủi thân.

Câu ca dao "Chưa đi chưa biết Cửa Ông" là lời cảnh báo về sự khắc nghiệt và hiểm nguy của vùng đất xa lạ, nơi cuộc sống khó khăn, thiếu thốn. Bài ca thể hiện nỗ...

Ai đem tôi đến chốn này

Bên kia Vạ Cháy, bên này Bang Gai

Trên đồn có lão quan hai

Cửa Lục tàu đậu một vài chỗ sâu

Thằng Tây mưu mẹo đã lâu

Đóng ba chiếc tầu chạy cạn cả ba

Một chiếc thì chạy Cốt Na

Chiếc vào Hà Sú, chiếc ra Hà Lầm

Mười giờ rưỡi nó kéo còi tầm

Cu li đâu đấy về nằm nghỉ ngơi

Đến mười hai giờ bốn mươi

Síp lê một tiếng muôn người kéo ra

Nó quát một tiếng chẳng là

Nó quát hai tiếng giãn ra hai hàng

Xướng thẻ thì xướng rõ ràng

Nó biên vào sổ đi làm táo tươi

Người thì ghè đá nung vôi

Người thì vác gỗ ai coi cho tường

Người thì xẻ đất đắp đường

Người thì đánh sắt ở trong lò rèn

Người thì xẻ ván đóng xe

Người thì chẻ trúc, chẻ tre đan lồng

Người xe hỏa, người máy rồng

Người biên kho gỗ, người trông kho dầu …

Tác phẩm ca dao này phản ánh chân thực cảnh lao động khổ sai của người dân Việt Nam dưới thời Pháp thuộc. Nó khắc họa một bức tranh sống động về cuộc sống bị bó...

Tài nguyên than mỏ nước Nam

Thằng Tây làm chủ, mình làm cu li

Chỉ vì đói rách phải đi

Đi làm phu mỏ, bỏ quê, bỏ nhà

Một nghìn chín trăm ba ba

Là năm Quý Dậu con gà ác thay

Kể dời phu mỏ Hòn Gai

Công ty than của chủ Tây sang làm

Chiêu phu mộ Khách, An Nam

Cuốc tầng khai mỏ tìm than ra vầy

Than ra ở các mỏ này

Hà Lầm, Hà Sú, mỏ rày Ngã Hai

Bán than cho các nước ngoài

Tàu bè ngoại quốc vãng lai mua dùng

Chủ nhì, chủ nhất, đốc công

Mỗi sở một sếp cai trong sở làm

Làm ra máy trục, máy sàng

Sở Tàu, Than Luyện, Sở Than chung là

Va-gông, than chở về ga

La-ga đặt ở Cốt Na cổng đồn

Để cho xe hỏa dắt dồn

Thật là tiện lợi gọn gàng vân vi

Ăng Lê, Nhật Bản, Hoa Kỳ

Hồng Kông, Thượng Hải đều thì sang mua

Cửa Ông là Cẩm Phả po

Cẩm Phả min, Cọc Sáu, cùng là Mông Dương

Ngoại giao các nước thông thương

Hòn Gai giàu vốn lại cường thịnh ra

Tây Bay coi sổ la voa

Bắc ngay đường sắt cho xe thông hành

Một đường đi thẳng Hà Lầm

Một đường Núi Béo, Cọc Năm đi về …

Tác phẩm dân ca này là lời than thở, tố cáo nỗi khổ của người dân Việt Nam dưới thời Pháp thuộc. Bài ca mô tả cảnh khai thác than tại Hòn Gai, nơi người Việt tr...