Thằng Tây mặt trắng như vôi

Trắng răng mũi lõ đuổi tôi thế này.

Câu ca dao 'Thằng Tây mặt trắng như vôi/ Trắng răng mũi lõ đuổi tôi thế này' là một nét vẽ chân thực về thái độ của nhân dân ta đối với thực dân Pháp xâm lược. Bài ca dao phản ánh sinh động một phần lịch sử đầy biến động của dân tộc.

Câu ca dao này ra đời trong bối cảnh Việt Nam bị thực dân Pháp đô hộ vào cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20. Khi đó, người Pháp, với làn da trắng, mũi cao, răng trắng đã trở thành những kẻ cai trị, áp bức, bóc lột nhân dân ta. Sự khác biệt về ngoại hình giữa người Pháp và người Việt càng làm tăng thêm cảm giác xa lạ, thù địch. Những người dân lao động, những người nông dân vốn quen với cảnh sống đồng áng, chân lấm tay bùn, khi đối diện với hình ảnh người lính, quan chức Pháp với trang phục, ngôn ngữ và ngoại hình khác biệt đã thốt lên những lời lẽ đầy cay đắng, chua xót. Câu ca dao này là tiếng lòng, là sự phản kháng thầm lặng nhưng mạnh mẽ của nhân dân ta, thể hiện tinh thần yêu nước, chống ngoại xâm, dù cho họ chỉ có thể bày tỏ qua những lời ca, tiếng hát mộc mạc, giản dị.

Bài ca dao tuy ngắn gọn nhưng mang giá trị lịch sử và nghệ thuật sâu sắc. Nó là lời tố cáo tội ác của thực dân, đồng thời thể hiện tinh thần quật cường, ý chí phản kháng mãnh liệt của người dân Việt Nam trước ách đô hộ.