Nghe vẻ nghe ve

Nghe vè ở mướn

Muốn cho sung sướng

Sanh tật quáng gà

Đi thì đầu ngả tới ngả lui

Thân tôi ăn cơm muối mặn

Ăn rồi uống hai tô chẵn chọt

Đầu đội nón chút

Vai vác cuốc cùn

Mần giùm mong cho mau tối

Tối về ăn ba hột cơm

Đầu hôm còn lao xao

Khuya lại vắng hoe

Chủ kêu làm bộ không nghe

Ngủ thêm chút nữa

Tác phẩm "Nghe vẻ nghe ve" là một bài vè dân gian Việt Nam mang đậm tính châm biếm sâu sắc. Bài vè miêu tả sinh động cuộc sống lam lũ, vất vả của người làm thuê dưới cái nhìn đầy mỉa mai nhưng cũng chứa đựng nỗi niềm của người lao động.

Bài vè "Nghe vẻ nghe ve" ra đời trong bối cảnh xã hội Việt Nam xưa, đặc biệt là thời kỳ phong kiến và nửa phong kiến, khi tầng lớp nông dân bị áp bức, bóc lột nặng nề. Cuộc sống "ở mướn" là hiện thực phổ biến, nơi những người nông dân nghèo khó không có ruộng đất phải bán sức lao động cho địa chủ, phú nông để đổi lấy cái ăn. Họ phải làm việc quần quật từ sáng sớm đến tối mịt, với công cụ thô sơ, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn. Bài vè phản ánh trực tiếp "thực tiễn nông nghiệp" và "kinh nghiệm dân gian" của những người lao động chân tay, khắc họa nỗi khổ cực, sự cam chịu nhưng cũng ẩn chứa khát vọng tự do, mong muốn cuộc sống tốt đẹp hơn. "Quáng gà" chỉ việc thức dậy khi trời còn tối, "cơm muối mặn" là thức ăn đạm bạc, "cuốc cùn" là dụng cụ lao động cũ kỹ, tất cả đều là những hình ảnh quen thuộc, chân thực về đời sống của người nông dân "ăn cơm không đủ no, mặc không đủ ấm" thời xưa.

Bài vè "Nghe vẻ nghe ve" không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật dân gian độc đáo mà còn là minh chứng cho sức sáng tạo và tinh thần phản kháng của nhân dân lao động. Nó để lại giá trị lịch sử, văn hóa và bài học về sự đồng cảm với những phận đời cơ cực.