Ca dao dân ca

Thể loại văn học dân gian Việt Nam: Ca dao dân ca.

Nàng khoe tam cúc nàng cao,

Nên tôi hân hạnh được vào dự chơi.

Ba cô ngồi ở ba nơi,

Với tôi là bốn, đều ngồi khang trang.

Thoạt đầu đảo đảo, trang trang,

Bắt cái tam tịnh cái nàng gần tôi.

Sau khi bài đã chia rồi,

Mỗi người có tám cây bài trên tay.

Cầm bài tôi liếc thấy ngay,

Có hai tốt đỏ lại vầy tốt đen.

Kế đến là đôi xe đen,

Bộ ba tướng trắng còn kèm trên tay.

Bài tốt tôi giục gọi ngay,

Cô nàng gọi “một” đánh ngay sĩ điều.

Được rồi nàng gọi tiếp “đôi,”

Đánh đôi mã đỏ rồi ngồi đợi xem.

Lá này tôi ra xe đen,

Bắt đôi mã đỏ làm nàng xuýt xoa.

Được rồi tôi mới gọi “ba,”

Tướng sĩ tượng đỏ nàng ra bắt liền.

Bắt rồi hạ kết tốt đen,

Cả làng xúm lại để xem bài này.

Trách em bé, đứng cạnh tay,

Tánh nết nhanh nhảu, nói ngay một lời.

Sao bác dại thế bác ơi,

Có đôi tốt đỏ toan chui không đè.

Không dè, làng cũng không nghe,

Nàng đành phải chịu tôi đè tốt đen.

Bây giờ sự đã quả nhiên,

Nàng đành móc túi, xỉa tiền ra chung.

Tác phẩm dân ca này mô tả một ván bài tam cúc đầy kịch tính giữa người kể chuyện và một cô nàng "ba cô". Bài ca dao không chỉ ghi lại diễn biến ván bài mà còn ẩ...

# Khác # tam cúc

Nắng tháng tư nắng gieo sầu đám mạ,

Bao giờ mưa hạ cho tươi tốt ruộng đồng.

Thấy em gặt lúa bên sông,

Mà dạ anh xót, mà lòng anh đau.

– Gặt lúa bên sông em lo công việc,

Anh thấy em làm việc tội nghiệp anh thương.

Việc em, em biết liệu, anh chớ đứng ngồi lo âu.

Đoạn ca dao trên là lời tự sự của chàng trai khi chứng kiến cảnh cô gái lao động vất vả. Qua đó, thể hiện tình cảm chân thành, sự đồng cảm và sẻ chia của người...

# Tình yêu đôi lứa # Lao động sản xuất

Hỡi anh áo trắng quần là

Sao anh không bảo mẹ già nhuộm thâm.

Ví dù áo ấy em cầm

Thì em sẽ nhuộm màu thâm, màu vàng.

Vạt áo em nhuộm màu vàng

Vạt con em cũng nhuộm vàng cho anh.

Bốn nách kết đôi trường linh

Đôi tay em kết chim xinh rõ ràng.

Ngày mai anh ra ngoài làng

Cho lắm kẻ ngắm, cho làng xóm trông.

Bài ca dao "Hỡi anh áo trắng quần là" là một tác phẩm trữ tình sâu sắc, thể hiện tình yêu đôi lứa trong sáng và khát vọng hôn nhân bền chặt. Lời ca giản dị nhưn...

# Tình yêu đôi lứa

Nam mô đại tướng Thuyền Quan,

Mũ ni, tích trượng, phướn phan thay cờ.

Bình Tây kiến lập vệ cơ,

Nghĩa quân khắp chốn đi về sớm hôm.

Chùa làm kho súng bên đồn,

Lăng Sa bạt vía, kinh hồn Thuyền Quan.

Bài ca dao "Nam mô đại tướng Thuyền Quan" là một tác phẩm tiêu biểu thuộc thể loại "Ca dao dân ca", phản ánh tinh thần yêu nước và ý chí chống giặc ngoại xâm củ...

# Lịch sử # khởi nghĩa # kháng chiến chống Pháp # Đại tướng Thuyền Quan

Anh ra đi đi lính cho làng

Thượng văn hạ võ làm quan triều đình

Ra đi có tướng có binh

Lên lưng con tuấn mã ra kinh một hồi

Phò vua một dạ trên ngôi

Em tưởng anh có ngãi em ngồi em trông

Hay đâu anh bạc ngãi vong ân

Liệng ra biển Bắc trôi lần biển Đông

Bấy lâu tưởng ngãi vợ chồng

Hay đâu tát nước biển Đông một mình.

Đây là một bài ca dao thể hiện nỗi lòng của người phụ nữ khi người chồng đi tòng quân, những lời dặn dò và niềm tin son sắt gửi gắm. Bài ca dao phản ánh một phầ...

# Vũ trụ, con người và xã hội # Trào phúng, phê phán đả kích

Ngó lên dốc Một, chùa Lầu,

Cảm thương người bạn buổi đầu thâm ân

Kể từ qua lại mấy lần,

Nào ai khỏa lấp sông Ngân, suối Vàng.

Gẫm trong kim cổ kì quan,

Bướm vô vườn liễu, hoa tàn vì ai?

Nhìn xem nguyệt xế non Đoài,

Bóng trăng mờ lợt không ai nương cùng.

Xưa rày nhân nghĩa bập bùng,

Xuống lên không đặng tỏ cùng anh hay.

Mưu kia, kế nọ ai bày,

Làm cho chàng thiếp mỗi ngày mỗi xa.

Tác phẩm "Ngó lên dốc Một, chùa Lầu" là một bài ca dao dân ca sâu sắc, thể hiện tâm trạng thương cảm và nỗi niềm day dứt của người ở lại trước sự chia ly của đô...

# Tình yêu đôi lứa # Phú Yên # chia ly # suối vàng # sông Ngân

Người ta mộ lính tòng chinh

Sao anh không suy nghĩ lại tự mình ra đi

Nước người ta giặc giã loạn li

Anh đem thân đi đỡ đạn kẻ khi người cười

Rủi bỏ xương nơi đất nước người

Để mẹ cha con vợ suốt đời cút côi.

Đoạn ca dao trên thể hiện nỗi lòng xót xa, day dứt của người ở lại trước cảnh người thân ra trận. Lời ca như một lời trách móc, song ẩn chứa sự cảm thông sâu sắ...

# Trào phúng, phê phán đả kích # lính mộ

Em tiếc con dao bé mà lại sắc thay

Chuôi sừng bịt bạc về tay ai cầm

Em trái nhân duyên, em chẳng được cầm

Để cho người khác được cầm dao loan

Được như hoa huệ, hoa lan

Thì em cũng chẳng phàn nàn làm chi

Được như hoa cúc hoa quỳ

Thì em cũng bõ một thì chơi hoa

Câu ca dao "Em tiếc con dao bé mà lại sắc thay..." là lời than thở của người phụ nữ về duyên phận lỡ làng. Qua hình ảnh con dao, người nói bày tỏ nỗi lòng khao...

# Tình yêu đôi lứa # hoa cúc # con dao # hoa quỳ # hoa lan # hoa huệ