Đang lọc theo thẻ: Pháp thuộc

Cúp hè! Cúp hè!

Tay mặt cầm kéo

Tay trái cầm lược

Thủng thỉnh cho khéo

Bỏ cái ngu này

Bỏ cái dại này

Ăn ngay nói thẳng

Học mới từ đây

Cúp hè! Cúp hè!

Trên đường canh tân

Đừng ai ăn mặn

Đừng ai nói láo

Ngày nay ta cúp

Ngày mai ta cạo

Cúp hè! Cúp hè!

Mọi người cùng cúp

Cho sạch đầu tóc

Cho đẹp con người

Ai nấy thảnh thơi

Xóm làng trông cậy

Cúp hè! Cúp hè!

Ai đi đò dọc

Kẻ ngược người xuôi

Ai ngồi tàu suốt

Từ Bắc vô Nam

Lên ngàn xuống bể

Cúp hè! Cúp hè!

Từ sĩ đến nông

Từ công đến thương

Đi chài, dệt sợi

Trăm người như một

Bảo nhau cúp tóc

Cúp hè! Cúp hè!

Bài Vè 'Cúp hè!' là một tác phẩm văn học dân gian độc đáo, thể hiện mong ước về sự thay đổi, đổi mới và hướng tới cuộc sống tốt đẹp hơn. Bài vè mang tính giáo d...

Một cơn gió táp mưa sa

Non sông nổi giận, cỏ hoa đeo sầu

Gió mưa nghe vẳng bên lầu

Tưởng hồn nghĩa sĩ ở đâu ngang trời

Than ôi cũng một kiếp người

Một lòng yêu nước thương nòi xót xa

Non sông Hồng Lạc một nhà

Nhớ người ta phải hương hoa cúng giàng

Mực hòa máu lệ một chương

Khóc trang nghĩa dũng nêu gương muôn đời

Nhớ xưa liệt sĩ bốn người

Ở trong ban lính đóng nơi Hà thành

Đòi phen trận mạc tập tành

Thấy người xe ngựa, tủi mình non sông …

Tác phẩm "Vè một cơn gió táp mưa sa" là một áng văn chương dân gian đầy bi tráng, phản ánh nỗi đau của dân tộc trước cảnh nước mất nhà tan. Bài vè đi thẳng vào...

Vâng lời troàn ngươn soái

Mình đeo ấn Tổng nhung

Lời khuyên rao chư sĩ anh hùng

Mặt phải trái coi qua thời biết

Mình là con trong đất Việt

Chẳng phải người sanh sản cõi Tây phiên

Mà ham di địch tước quyền

Lại nỡ khiến tấm lòng vô hậu

Chớ bắt chước những loài quân dậu

A dua hùa lưng lớn thờ chồn

Đừng bày theo những đảng ác côn …

Đoạn trích "Vè Tổng binh" là một tác phẩm tiêu biểu của thể loại vè, thể hiện tinh thần yêu nước và lòng căm thù giặc ngoại xâm của nhân dân ta. Tác phẩm phê ph...

Từ ngày có mặt thằng Tây

Phu phen tạp dịch hàng ngày khốn thân!

Tai vạ trửa dân

Hắn mần đã nghiệt:

Khắp nơi ráo riết

Giở sổ đếm người

Kể chi lão phụ con trai

Người đi phu cũng tội

Kẻ ở nhà cũng tội

Vua quan bối rối

Họ đập đánh lút đầu:

– Phu phải đi cho mau

Việc quan cần cho kịp!

Một ngày phải kíp

Để kiểm phu chợ Lường …

Đoạn vè "Từ ngày có mặt thằng Tây" là lời than thở của nhân dân ta về những khổ cực dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Tác phẩm phản ánh hiện thực xã hội Việt Na...

Tượng nghe:

Nước có nguồn, cây có gốc

Huống chi người có da, có tóc

Mà sao không biết chúa, biết cha?

Huống chi người có nóc có gia

Mà sao không biết trung biết hiếu

Hai vai nặng trĩu

Gánh chi bằng gánh cang thường

Một dạ trung lương

Gồng chi bằng gồng xã tắc

Bớ những người tai mắt

Thử xem loại thú cầm:

Trâu ngựa dòng điếc câm

Còn biết đền ơn cho nhà chủ

Muông gà loài gáy sủa

Còn biết đáp nghĩa lại người nuôi …

Tác phẩm "Tượng nghe" là một bài vè độc đáo trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam. Bài vè sử dụng ngôn ngữ giản dị, hình ảnh gần gũi để giáo huấn về đạo lý l...

Kể từ quân Pháp sang đây

Hại người cướp của bấy nay đã nhiều

Dân tình đồ thán đủ điều

Căm gan tức chí phải liều ra tay

Anh hùng đã tỏ tài trai

Nữ nhi cũng chẳng kém loài bồng tang

Nhớ xưa phất ngọn cờ vàng

Bà Trưng, Bà Triệu chiến trường xông pha

Cai Vàng lại có bà Ba

Tây Sơn bà Phó cũng là anh thư

Xúm tay xoay lại cơ đồ

Dân yên quốc thịnh phất cờ Việt Nam …

Đoạn vè "Kể từ quân Pháp sang đây" là một áng văn chương dân gian phản ánh tinh thần yêu nước và ý chí quật cường của nhân dân Việt Nam trước ách đô hộ của thực...

Cầu sắt mà bắc ngang sông

Chàng ơi sang tỉnh mà trông chẳng lầm

Hà Nội bắc sang Gia Lâm

Tính cây lô mét độ năm cây tròn

Họa hình Tây bắc ống nhòm

Ngắm đi ngắm lại xem còn cong không

Giở về hội nghị cộng đồng

Đến năm Mậu Tuất khởi công bắc cầu

Mộ phu khắp cả đâu đâu

Xây từ Ái Mộ bắt đầu xây ra

Bắc qua con sông Nhị Hà

Chia khoang làm nhịp, mười ba cột vừa

Lập mưu xây được bây giờ

Chế ra cái chụp để mà bơm lên

Bơm hết nước đến bùn đen

Người chết như rạ vẫn phải len mình vào …

Tác phẩm "Cầu sắt mà bắc ngang sông" là một bài vè dân gian độc đáo, miêu tả quá trình xây dựng một cây cầu sắt lớn, gắn liền với lịch sử và kỹ thuật xây dựng t...

Nhựt trình Vĩnh Ký đặt ra

Chép làm một bổn để mà coi chơi

Trà Vinh nhiều kẻ kỳ tời

Có thầy Thông Chánh thiệt người khôn ngoan

Đêm nằm khô héo lá gan

Nghĩ giận Biện lý không an tấm lòng

Chừng nào tỏ nỗi đục trong

Giết tên Biện lý trong lòng mới thanh

Lang sa làm việc Châu thành

Mười bốn tháng bảy lễ rày Chánh Chung

Chỉ sai đua ngựa rần rần

Trát đòi làng tổng tư bề đến đây

Bốn giờ đua ngựa cát bay

Phủ Hơn, Biện lý đương rày ngồi coi

Có thầy Thông Chánh hẳn hòi

Xách súng nai nịt đi coi châu thành …

Tác phẩm "Vè Ông Thông Chánh" là một khúc vè độc đáo, phản ánh chân thực một phần đời sống xã hội và tâm lý con người ở Trà Vinh xưa. Qua lời kể dí dỏm, tác phẩ...

Nghĩ xem cái nước Nam mình

Tây sang bảo hộ tài tình đến đâu?

Nghĩ xem tiền của ở đâu

Đưa ra mà bắc được cầu qua sông

Chả hay tiền của của chung

Đưa ra mà bắc qua sông Bồ Đề

Bắc cho thiên hạ đi về

Những cột dây thép khác gì nhện chăng

Tưởng rằng anh Pháp nghĩa nhân

Nào hay lấy của dân Nam làm giàu …

Đoạn trích "Nghĩ xem cái nước Nam mình" thuộc thể loại Vè, là lời than thở, oán trách của nhân dân ta trước chính sách bóc lột của thực dân Pháp. Lời vè thể hiệ...

Đời xưa chí những đời nay

Đời này mới thấy tàu bay nửa lừng

Nguồn đào hải khẩu tứ tung

Từ Hàn chí Phố rùng rùng đi coi

Quan gia chầu chực hẳn hòi

Sức bàn sức ghế lại đòi đến dân

Khắp nơi cờ đóng rần rần

Sức rơm un khói cực dân ba bốn ngày

Ai ai cũng sức tàu bay

Dân canh, lính gác tự ngày chí đêm

Kẻ bán rượu, người bán nem

Kẻ lận bạc giác người đem bạc đồng

Đàn bà chí những đàn ông

Bà già con nít cũng bồng ra đi

Mười giờ tàu lại một khi

Cò đánh, lính ví ra gì nữa đâu …

Tác phẩm 'Vè đời xưa chí những đời nay' là một áng văn học dân gian thuộc thể loại vè, phản ánh sinh động những biến đổi xã hội và tâm lý con người khi có sự xu...

Tổ cha thằng bố cu gồ

Làm cho tao phải dọn đồ xuống ao

Giường thờ thì ngâm xuống ao

Lại bắt ông vải chui vào bụi năn

Vợ chồng nói chuyện thì thầm

Đêm ngày cắp bị ra nằm cồn Me

Nằm thì lắng tai mà nghe

Nó đang đốt ở ngoài nghè Phú Vinh

Súng thì nó bắn ình ình

Mẹ con giật mình lại phải chạy xa

Sớm mai nó đốt Mỹ Đà

Cửa nhà tan nát, vại cà sạch không

Bấy giờ vợ mới biểu chồng

“Thôi thôi ta phải dốc lòng xin đi”

Chồng thì nó bắt cu li

Vợ thì mặt bủng da chì mà lo

Chẳng qua đến lúc mạt đồ

Nước Nam có đám sao cờ mọc ra

Triều đình bảy vía còn ba

Quân Tây vừa dọa đái ra đầy quần

Cho nên mới khổ đến dân

Tổ tiên cũng bị muôn phần lao đao.

Tác phẩm "Tổ cha thằng bố cu gồ" là một bài vè dân gian thể hiện nỗi thống khổ của nhân dân ta dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Bài vè phản ánh chân thực những...

Cơn mây gió trời Nam bảng lảng

Bước anh hùng nhiều chặng gian truân

Ngẫm xem con tạo xoay vần

Bày ra một cuộc duy tân cũng kì

Suốt thân sĩ ba kì Nam Bắc

Bỗng giật mình sực thức cơn mê

Học, thương, xoay đủ mọi nghề

Cái hồn ái quốc gọi về cũng mau

Hồn đã tỉnh, bảo nhau cùng dậy

Chưa học bò vội chạy đua theo

Khi lên như gió thổi diều

Trong hò xin thuế, ngoài reo hãm thành

Cách hoạt động người mình còn dại

Sức oai quyền ép lại càng mau

Tội nguyên đổ đám nho lưu

Bắc kì thân sĩ đứng đầu năm tên …

Tác phẩm "Vè người anh hùng" là một đoạn trích tiêu biểu của thể loại vè, phản ánh nỗi trăn trở về vận mệnh đất nước và khát vọng tìm kiếm người lãnh đạo tài ba...

Trách vua Tự Đức hai lòng

Đi về bên đạo, bỏ công bên đời

Mần quan ra rồi

Vượt lòng không cạn

Tây sang buôn bán

Viện lấy giữ nhà

Ai biết sự là

Tây sang cướp nước

Khi mới sang, đánh được

Răng không đánh đi cho …

Vè "Trách vua Tự Đức hai lòng" là một tác phẩm văn học dân gian đặc sắc, phản ánh cái nhìn phê phán của nhân dân đối với triều đình nhà Nguyễn trong giai đoạn l...

Năm Đinh Tỵ mười ba tháng bảy

Nước Nam mình phút dậy can qua

Thái Nguyên nay có một tòa

Khố xanh, khố đỏ được ba trăm người

Cũng chí toan chọc trời khuấy nước

Ông Đội ra đi trước cầm binh

Rủ nhau lập tiểu triều đình

Những là cai đội khố xanh bằng lòng

Duy phó quản bất tòng quân lệnh

Hóa cho nên hủy mệnh xót xa

Sai người mở cửa nhà pha

Đem tù ra điểm được là bao nhiêu?

Truyền tù nhân cứ theo quân lệnh

Chớ thị thường uổng mệnh như chơi

Rồi ra làm lễ tế trời

Cờ đề “Phục Quốc” tài bồi Nam bang …

Đoạn vè trên là một tác phẩm văn học dân gian, phản ánh một sự kiện lịch sử có thật trong quá khứ. Lời vè mô tả chi tiết một cuộc khởi nghĩa hoặc một phong trào...

Tôi có nhời thăm u cùng bá

Ở trên này khổ quá u ơi

Khi nào thong thả mát giời

Mời u quá bộ lên chơi vài ngày

Làm kíp chả được tiền ngay

Phải ăn gạo ngữ của thầy cai Sơn

Một đồng mười sáu bơ đơn

Đong đi đong lại chỉ còn mười lăm

Thầy cai cứ đứng chăm chăm

Hễ ai hút thuốc lại nhằm cắt công

Trời mưa có thấu hay không

Quanh năm chẳng có một đồng thừa ra

Lấy gì đồng bánh, đồng quà

Lấy gì mà gửi về nhà nuôi con

Mười năm làm ở đỉnh non

Ở nhà cha mẹ vợ con mất nhờ

Thân tôi khổ đến bao giờ?

Tác phẩm "Vè người đi phu

Vào tầng cũng lắm thằng Tây

Thằng kia mũ trắng, thằng đây mũ vàng

Đường goòng bắc dọc bắc ngang

Nào hầm lò, nào xe cộ linh tinh

Trôg lên núi lửa cháy bừng bừng

Mìn nổ đùng đùng, đá chuyển vang vang

Đường tầng như thể bậc thang

Trèo đèo, xuống dốc, ngổn ngang tơi bời

Trông lên những núi cùng trời

Ngoảnh mặt kẻ trước người sau giật mình

Mênh mông ngao ngán một màu

Đường xa cách mấy lần tàu ai ơi.

Đây là một bài ca dao thể hiện cái nhìn của người lao động Việt Nam về công cuộc khai thác hầm lò ở các mỏ than dưới thời Pháp thuộc. Bài ca thể hiện sự vất vả,...

Sáng ngày mới sớm tinh sương

Cơm trôi khỏi miệng vác choòng ra đi

Vợ nghèo ẵm trẻ hài nhi

Lên tầng để bụi, rồi đi đẩy goòng

Trẻ thơ nằm mớ bòng bong

Nô đùa muỗi cỏ, đói lòng ngậm que

Lên tầng khuỵu gối đun xe

Gò lưng mửa mật nắng hè quản chi

Chồng xuống lò giếng đen sì

Mong sao cho chóng chiều về một công!

Bài ca dao mô tả cảnh lao động vất vả, nhọc nhằn của người nông dân Việt Nam xưa. Tác phẩm khắc họa chân thực cuộc sống mưu sinh đầy gian truân, thể hiện nỗi lò...

Nghề làm mỏ là nghề cực khổ

Dấn thân vào những chỗ hang sâu

Quanh năm cơm nắm nước bầu

Trời xanh mây biếc trên đầu biết chi

Dưới lò giếng lần đi từng bước

Đào khoét ra mới được đồng công

Suốt ngày cặm cụi lao lung

Than già, đá rắn cũng không quản gì

Tay cầm cuốc, mặt thì cúi gập

Lưng gò vào như gấp làm đôi

Loanh quanh xoay xở hết hơi

Tấm thân như hãm vào nơi ngục tù

Mãi đến lúc sương mù ngả bóng

Mới là giờ vội vã trèo lên

Trong ra non nước hai bên

Biết mình còn sống ở trên cõi trần.

Tác phẩm ca dao "Nghề làm mỏ là nghề cực khổ" là lời than thở về cuộc đời nhọc nhằn của người thợ mỏ. Bài ca dao khắc họa chân thực hiện thực lao động đầy gian...

Anh làm lò đá thì có máy khoan

Một ngày sáu lỗ nó giao đoan cho liền

Anh mà làm được vẹn tuyền

Thì anh mới được tính tiền công cho

Công thì bốn tám đồng xu

Gạo thì ăn chịu để phu phàn nàn

Tiền công hàng tháng chẳng hoàn

Nó còn lưu lại để giam giữ mình

Thằng Tây, thằng xếp một vành

Mồ hôi công sức của mình chúng ăn

Làm thì phoi đá, phong than

Anh hít vào ruột vào gan suốt ngày

Mắc bệnh gầy yếu đắng cay

Cơn ho hộc máu chảy ngay ròng ròng

Cảnh nghèo cực khổ vô cùng

Thuốc thang chẳng có lăn đùng chết tươi.

Đây là một bài ca dao thể hiện nỗi khổ của người lao động làm trong các xưởng lò đá thời Pháp thuộc. Bài ca dao phản ánh chân thực hiện thực xã hội đầy bất công...

Bây giờ đã chín mười giờ

Đã tầm nhà máy mà chưa thấy chàng

Trông ra nhà máy rõ ràng

Thấy chàng đun bếp dọn bàn rửa xoong

Ngày công chết đói đã xong

Lại thêm một buổi không công hầu người

Ăn thì gạo mục cá khô

Ngày mười hai tiếng đồng hồ đội than.

Đoạn ca dao trên khắc họa chân thực cuộc sống lam lũ, vất vả của người lao động, đặc biệt là những người phụ nữ, trong xã hội xưa. Nó phản ánh một thực trạng đa...

Em là con gái tỉnh Nam

Chạy tàu vượt biển ra làm Cửa Ông

Từ khi mới mở Cửa Ông

Đi làm thì ít, đi rông thì nhiều

Chị em cực nhục trăm điều

Trước làm một lượt đã trèo cầu thang

Đặt mình chưa ấm chỗ nằm

Đã lại còi tầm hú gọi ra đi

Dế kêu, suối chảy rầm rì

Bắt cô trói cột não nề ngân nga

Đoàn người hay quỷ hay ma

Tay mai, tay cuốc, sương sa mịt mù

Hai bên gió núi ù ù

Tưởng oan hồn của dân phu hiện về.

Bài ca dao trên khắc họa một cách chân thực cuộc sống lao động vất vả, gian khổ của người phụ nữ trong xã hội xưa. Nó là tiếng than thở, là lời tố cáo đầy xót x...

Tài nguyên than mỏ nước Nam

Thằng Tây làm chủ, mình làm cu li

Chỉ vì đói rách phải đi

Đi làm phu mỏ, bỏ quê, bỏ nhà

Một nghìn chín trăm ba ba

Là năm Quý Dậu con gà ác thay

Kể dời phu mỏ Hòn Gai

Công ty than của chủ Tây sang làm

Chiêu phu mộ Khách, An Nam

Cuốc tầng khai mỏ tìm than ra vầy

Than ra ở các mỏ này

Hà Lầm, Hà Sú, mỏ rày Ngã Hai

Bán than cho các nước ngoài

Tàu bè ngoại quốc vãng lai mua dùng

Chủ nhì, chủ nhất, đốc công

Mỗi sở một sếp cai trong sở làm

Làm ra máy trục, máy sàng

Sở Tàu, Than Luyện, Sở Than chung là

Va-gông, than chở về ga

La-ga đặt ở Cốt Na cổng đồn

Để cho xe hỏa dắt dồn

Thật là tiện lợi gọn gàng vân vi

Ăng Lê, Nhật Bản, Hoa Kỳ

Hồng Kông, Thượng Hải đều thì sang mua

Cửa Ông là Cẩm Phả po

Cẩm Phả min, Cọc Sáu, cùng là Mông Dương

Ngoại giao các nước thông thương

Hòn Gai giàu vốn lại cường thịnh ra

Tây Bay coi sổ la voa

Bắc ngay đường sắt cho xe thông hành

Một đường đi thẳng Hà Lầm

Một đường Núi Béo, Cọc Năm đi về …

Tác phẩm dân ca này là lời than thở, tố cáo nỗi khổ của người dân Việt Nam dưới thời Pháp thuộc. Bài ca mô tả cảnh khai thác than tại Hòn Gai, nơi người Việt tr...