Tai nghe nhà nước mộ dân,

những lo những sợ chín mười phần em ôi.

Anh đi ra mặt biển chưn trời,

ơn cha nghĩa mẹ hai nơi chưa đền.

Dầu mà ông Tây bắt làm phên,

nhất thắng nhì bại, không quên cái nghĩa sinh thành.

Xót em vò võ một mình,

anh đi ra biển thẳm non xanh tư bề.

Vai mang khẩu súng lưng dắt lưỡi lê,

thôi thiếp bồng con dại lui về mần ăn.

Ví dầu anh có mần răng,

nơi mô xứng gió vừa trăng em đành.

Phận chàng vạn tử nhứt sanh,

trên thời mây đen kịt, dưới nước xanh dờn dờn.

Tư bề sóng bể như sơn,

đau lòng xót dạ nhiều cơn lắm bớ nàng.

Trăm lạy ông trời đặng chữ bình an,

đóng lon chức Đội về làng hiển vinh.

Làm thịt con heo quy tế tại đình,

rượu chè chàng đãi dân tình một diên.

Tay bắt tay miệng lại hỏi liền:

anh đi ra mấy tháng em có phiền hay không.

Bảy giờ mai bước xuống tàu đồng,

tối tăm mù mịt như rồng với mây.

Hai bên những lính cùng Tây,

quân gia kéo tới chở đầy tàu binh…

Vè «Tai nghe nhà nước mộ dân» là một áng văn học dân gian đặc sắc, phản ánh chân thực cuộc sống và tâm tư của người dân Việt Nam dưới thời Pháp thuộc. Tác phẩm...

# Lịch sử # chiến tranh # lính mộ

Nghe vẻ nghe ve

Nghe vè ở mướn

Muốn cho sung sướng

Sanh tật quáng gà

Đi thì đầu ngả tới ngả lui

Thân tôi ăn cơm muối mặn

Ăn rồi uống hai tô chẵn chọt

Đầu đội nón chút

Vai vác cuốc cùn

Mần giùm mong cho mau tối

Tối về ăn ba hột cơm

Đầu hôm còn lao xao

Khuya lại vắng hoe

Chủ kêu làm bộ không nghe

Ngủ thêm chút nữa

Tác phẩm "Nghe vẻ nghe ve" là một bài vè dân gian Việt Nam mang đậm tính châm biếm sâu sắc. Bài vè miêu tả sinh động cuộc sống lam lũ, vất vả của người làm thuê...

# Đấu tranh, phản kháng # Than thân trách phận # ở đợ # làm mướn

Tôi có nhời thăm u cùng bá

Ở trên này khổ quá u ơi

Khi nào thong thả mát giời

Mời u quá bộ lên chơi vài ngày

Làm kíp chả được tiền ngay

Phải ăn gạo ngữ của thầy cai Sơn

Một đồng mười sáu bơ đơn

Đong đi đong lại chỉ còn mười lăm

Thầy cai cứ đứng chăm chăm

Hễ ai hút thuốc lại nhằm cắt công

Trời mưa có thấu hay không

Quanh năm chẳng có một đồng thừa ra

Lấy gì đồng bánh, đồng quà

Lấy gì mà gửi về nhà nuôi con

Mười năm làm ở đỉnh non

Ở nhà cha mẹ vợ con mất nhờ

Thân tôi khổ đến bao giờ?

Tác phẩm "Vè người đi phu

# Than thân trách phận # Pháp thuộc # phu dịch

Đầu hôm ngủ tới canh tư,

Còn nằm mà ngủ, muỗi thì nó cắn dư cả vùa

Canh năm thì dộng trống chùa,

Còn nằm mà ngủ, chúng lùa một bên

Ngủ thì quên tuổi, quên tên,

Ngủ cho mặt trời mọc đã lên ba sào

Sáng ra đái dựa hàng rào,

Còn đương ngây ngủ té nhào trong gai

Quét nhà long mốt long hai,

Con mắt dáo dác thấy trai ngó chừng

Bày ra cắt áo, cắt quần,

Cắt không kích tấc, nhằm chừng cắt ngang

Vải thời một tấc một quan,

Cắt thời khoét lỗ khoét hang đâu còn

Bày ra bánh cục bánh hòn,

Nắn bằng chiếc đũa, hấp còn bột không …

Tác phẩm "Vè người lười" là một bài vè dân gian độc đáo, phản ánh chân thực hình ảnh người lười biếng trong lao động và sinh hoạt. Bài vè sử dụng ngôn ngữ mộc m...

# Trào phúng, phê phán đả kích # con gái

Nguyễn đi rồi Nguyễn lại về

Nguyễn về để đóng vai hề tay sai

Gái đẹp cùng với rượu Tây

Quốc trưởng mê gái liếm giày thực dân

Khi nào súng nổ đâu đây

Bù nhìn Bảo Đại tan thây có ngày

Tác phẩm "Nguyễn đi rồi Nguyễn lại về" là một bài vè dân gian mang tính châm biếm sâu sắc về một giai đoạn lịch sử đầy biến động của Việt Nam, phản ánh thái độ...

# Lịch sử # Trào phúng, phê phán đả kích # Bảo Đại

Một lo con nít trắng răng

Hai lo kẻ thấp không bằng người cao

Ba lo thầy bói té nhào

Bốn lo con đĩ không chào lái buôn

Năm lo thợ đúc méo khuôn

Sáu lo trên nguồn không có hươu mang

Bảy lo bà chúa chửa hoang

Tám lo trai làng không vợ chạy rông

Chín lo trong ngục không gông

Mười lo ngoài đồng không đất chôn ma

Tác phẩm "Mười lo" là một bài vè dân gian độc đáo, phản ánh những nỗi lo âu, bất an trong đời sống của người dân Việt Nam xưa. Với hình thức liệt kê, bài vè khắ...

# Trào phúng, phê phán đả kích # thầy bói # cái gông # hươu mang

Mồng một cho tới mồng năm

Giăng còn thơ ấu, tối tăm biết gì

Mồng sáu, mồng bảy trở đi

Đến ngày mồng tám giăng thì lên cao

Mồng chín giăng ánh vườn đào

Mồng mười giăng mọc đã cao hơn đầu

Mười một sáng cả vườn dâu

Mười hai giăng ở địa cầu trung thiên

Mười ba giăng gió giữ duyên

Đến ngày mười bốn giăng lên giữa trời

Gặp giăng em hỏi em chơi

Liệu giăng sáng cả trần đời được chăng?

Đến rằm giăng đã lên cao

Tới ngày mười sáu giăng treo tỏ tường

Mười bảy giăng sẩy chiếu giường

Mười tám dọn dẹp cương thường anh đi

Mười chín em định em ngồi

Hai mươi giấc tết, em thì ra trông

Kể từ hăm mốt nửa đêm

Giăng già thì cũng có phen bạc đầu

Cuối tháng giăng xuống biển sâu

Ba mươi mồng một ai cầu được giăng

Tác phẩm "Vè trăng" là một bài vè dân gian độc đáo, miêu tả chi tiết chu kỳ mọc, lặn và sự thay đổi hình dạng của Mặt Trăng trong một tháng âm lịch. Bài vè sử d...

# Quan hệ thiên nhiên # Ru con # trăng

Hoa nhài thoang thoảng bay xa

Mùi thơm khác hẳn, thật là có hương

Hoa cúc không sợ thu sương

Để màu ẩn dật, mùi hương đậm đà

Hoa sen mùa hạ nở ra

Ở bùn mà lại không pha sắc bùn

Hoa mai chót vót đỉnh non

Trắng như bông tuyết hãy còn kém xa

Mẫu đơn phú quý gọi là

Hải đường sắc đẹp nhưng mà không hương

Hoa quỳ nhất ý hướng dương

Hoa liễu trong trắng, trông thường như bông

Phù dung mọc ở bên sông

Hoa đào gặp được gió đông mới cười

Tác phẩm "Vè các loài hoa" là một bài vè dân gian độc đáo, miêu tả vẻ đẹp và đặc tính của nhiều loài hoa khác nhau. Qua đó, thể hiện sự tinh tế trong quan sát v...

# Vũ trụ, con người và xã hội # Khác # hoa đào # Hải Dương # dã quỳ # hoa mai

Vo vỏ vò vo

Cây nhỏ cây to

Cây cò đậu

Cây sáo sậu trèo

Cây rắn leo

Cây mèo nhảy

Cây gãy cành

Cây xanh lá

Cây xây rạ

Cây chồng rơm

Cây đơm quả

Cây xả hương

Cây bám tường

Cây cắm đất

Ta ngồi ta nói thật …

Câu "Vè vỏ vò vo" là một tác phẩm tiêu biểu của thể loại vè, thường được sử dụng trong các trò chơi dân gian, đồng dao dành cho trẻ em. Câu vè này có nhịp điệu...

# Khác # cây thông # cây sòi # cây mít # cây ngô # cây tre

Lía ta nổi tiếng anh hào

Sơn hà một góc thiếu nào người hay

Bạc tiền thừa đủ một hai

Chiêu binh mãi mã càng ngày càng đông

Làm cho bốn biển anh hùng

Mến danh đều tới phục tùng chân tay.

Kẻ nào tàn ác lâu nay

Lía sai cướp của đoạt tài chẳng dung

Nhà giàu mấy tỉnh trong vùng

Thảy đều kinh sợ vô cùng lo toan

Nhất nhì những bực nhà quan

Nghe chàng Lía doạ kinh hoàng như điên

Nhà nào nhiều bạc dư tiền

Mà vô ân đức, Lía bèn đoạt thâu.

Tuy chàng ở chốn non đầu

Nhưng mà lương thực vật nào lại không

Lâu la ngày một tụ đông

Vỡ rừng làm rẫy, vun trồng bắp khoai

Mọi người trên dưới trong ngoài

Thảy đều no đủ sớm trưa an nhàn

Tiếng tăm về đến trào đàng

Làm cho văn võ bàng hoàng chẳng an.

Nam triều chúa ngự ngai vàng

Bá quan chầu chực hai hàng tung hô

Có quan ngự sử bày phô

Tâu lên vua rõ lai do sự tình

Đem việc chàng Lía chiêu binh

Trình lên cặn kẽ phân minh mọi đàng

Nào khi Lía phá xóm làng

Đến khi lên núi dọc ngang thế nào

Kể tên những bậc phú hào

Từng bị quân Lía đoạt thâu gia tài

Vua ngồi nghe rõ một hai,

Đập bàn, vỗ án giận rày thét la:

– Dè đâu có đứa gian tà

Giết người, đoạt của thiệt là khó dung

Truyền cho mười vạn binh hùng

Dưới cờ đại tướng binh nhung lên đàng

Đại quân vâng lệnh Nam hoàng

Hành quân tức khắc thẳng đàng ruổi dong

Gập ghềnh bao quản núi non

Dậy trời sát khí quân bon lên rừng. …

Tác phẩm "Vè Lía" là một khúc ca dao dân gian, ghi lại cuộc đời và hành động của nhân vật Lía, một thủ lĩnh nghĩa quân chống lại cường hào ác bá. Tác phẩm phản...

# Lịch sử # chàng Lía

Lẳng lặng mà nghe

Cài vè học vụ

Đồng bào mù chữ

Ở khắp mọi nơi

Chiếm chín phần mười

Toàn dân đất Việt

Muôn bề chịu thiệt

Chịu đui, chịu điếc

Đời sống vùi dập

Trong vòng nô lệ

Hơi đâu mà kể

Những sự đã qua

Chính phủ Cộng hòa

Ngày nay khác hẳn

Đêm ngày lo lắng

Đến việc học hành

Mấy triệu dân lành

Còn đương tăm tối

Bị đời hất hủi

Khổ nhục đáng thương

Ngơ ngác trên đường

Như mù không thấy

Những điều như vậy

Không thể bỏ qua …

Tác phẩm "Lẳng lặng mà nghe" thuộc thể loại Vè, là một lời kêu gọi hành động mạnh mẽ về vấn đề mù chữ trong xã hội Việt Nam xưa. Bài vè phản ánh thực trạng đáng...

# Lịch sử # bình dân học vụ

Giữa năm Đinh Dậu mới rồi

Sư ông chùa Lãng là người đảm đang

Viết tờ quyên giáo các làng

Lãng Đông, Năng Nhượng chuyển sang Trực Tầm

Chiều hôm còn ở Đồng Xâm

Rạng mai Đắc Chúng, tối tầm Dục Dương

Cùng với nghĩa sĩ bốn phương

Phất cờ thần tướng mở đường thiên binh

Phá dinh công sứ Thái Bình

Sa cơ ông đã bỏ mình vì dân.

Đoạn vè trên kể về hành động của một vị sư chùa Lãng, người đã đứng lên kêu gọi dân làng và nghĩa sĩ bốn phương cùng nhau phất cờ khởi nghĩa chống lại ách đô hộ...

# Lịch sử # kháng chiến chống Pháp # thái bình

Ai mua chiếu hông

Chiếu bông chiếu trắng

Chiếu vắn chiếu dài

Chiếu dệt lầu đài

Cổ đồ bát bửu

Chiếu tây hột lựu

Da lợn bông bao

Chiếu rộng màu cau

Con cờ, mặt võng

Dệt bông chong chóng

Ngũ sắc, bá huê

Đẹp hết chỗ chê

Ngôi sao, tùng lộc

Chiếu trải giường hộc

Chiếu trải giường Tàu

Chiếu trải giường trước

Chiếu trải giường sau

Chiếu nào cũng có đủ

Trong gia chủ ai muốn mua thì mua

Tác phẩm "Ai mua chiếu hông" là một bài vè độc đáo trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam. Bài vè liệt kê một cách sinh động các loại chiếu, mô tả sự đa dạng...

# Khác # chiếc chiếu

Thân tôi coi vịt cực khổ vô hồi

Sáng ra ngồi trông trời mau xế như chúa trông hiền thần

Hai cẳng lần lần như Địch Thanh thắng trận

Quần áo chưa kịp bận như Tào Tháo bị vây

Tay cầm cái cây như Tề Thiên cầm thiết bảng

Vịt chạy qua bờ ngăn đón cản như Tiết Nhơn Quý rượt Cáp Tô Văn

Quần bận còn xăn như Uất Trì tắm ngựa

Vịt ăn ngồi dựa bóng tùng như Tần Thúc Bảo lúc bệnh đau

Vịt chạy đuổi lao xao như La Thông tảo Bắc

Tối về nhà đèn chưa tắt như đãi yến công nương

Ngày ra tới đứng ngoài đường, chiều về như Phàn Lê Huê nhập trại.

Tác phẩm "Vè Chăn Vịt" là một ví dụ tiêu biểu cho thể loại vè, một thể loại văn học dân gian quen thuộc. Qua những hình ảnh sinh động, bài vè khắc họa chân thực...

# Trào phúng, phê phán đả kích # con vịt # điển tích

Nem chợ Sãi,

Vải La Vang

Khoai Quán Ngang,

Dầu tràm Đại Nại

Mai phường Trúc

Nước độc Kim Giao

Gạo Phước Điền

Chiêng Sắc Tứ

Khoai từ Trà Bát

Quạt chợ Sòng

Cá bống Bích La

Gà Trà Lộc

Môn độn An Đôn

Tôm đồng Mai Lĩnh

Bánh ít Đạo Đầu

Trầu nguồn Khe Gió

Cỗ Trung Đơn

Thơm Bồ Bản

Nghệ vàng An Lộng

Xôi thống Hải Thành

Gạch Trí Bưu

Lựu Triệu Phước

…

Tối ăn khoai

Mai ăn sắn

Nắng Đông Hà

Đàn bà Hội Yên

Đây là một tác phẩm "Vè" dân gian đặc sắc, liệt kê các sản vật nổi tiếng của nhiều vùng miền trên khắp đất nước. Tác phẩm thể hiện sự phong phú, đa dạng về kinh...

# Quê hương đất nước # sản vật # Quảng Trị

Hai bên cô bác

Lẳng lặng mà nghe

Nghe tôi kể cái vè

Ngư lương, tử hổ

Lý sâm, lý chuối

Dưới rạch, dưới ngòi

Cá nục, cá úc

Cá thơm, cá thác

Hơi nào mà kể hết

Cá nơi làng này

Thần linh chiêm bái

Vậy mới cất chùa chiền

Mới đúc Phật, đúc chuông

Cô bác xóm giềng

Lẳng lặng mà nghe

Cá nuôi thiên hạ

Là con cá cơm,

Không ăn bằng mồm

Là con cá ngát

Không ăn mà ú

Là con cá voi,

Hai mắt thòi lòi

Là cá trao tráo …

Tác phẩm "Hai bên cô bác" là một bài vè dân gian độc đáo, mang đậm hơi thở của đời sống sông nước miền Tây Nam Bộ. Bài vè sử dụng ngôn ngữ giản dị, hình ảnh gần...

# Vũ trụ, con người và xã hội # Khác

Chồng:

Cắt cơm

Bơm xe

Nghe thời tiết

Liếc đồng hồ

Thồ bao gạo

Cạo bộ râu

Xâu quai dép

Tránh mặt sếp

Tót lên yên

Guồng như điên

Về với vợ
Vợ:

Mau tắm rửa

Sửa lông mày

Thay quần áo

Báo thêm cơm

Bơm nước hoa

Xoa thêm phấn

Quấn lại tóc

Bóc coóc-xê

Kê chân giường

Giương mắt đợi

Kêu ối ối

Tác phẩm "Vè Chồng Vợ" là một ví dụ điển hình cho thể loại vè, một hình thức thơ ca dân gian độc đáo của Việt Nam. Bài vè khắc họa sinh động những hình ảnh quen...

# Trào phúng, phê phán đả kích # thời bao cấp

Nghe vẻ nghè ve

Nghe vè đánh bạc

Đầu hôm xao xác

Bạc tốt như tiên

Đêm khuya không tiền

Bạc như chim cú

Cái đầu xù xụ

Com mắt trõm lơ

Hình đi phất phơ

Như con chó đói

Chân đi cà khói

Dạo xóm dạo làng

Quần rách lang thang

Lấy tay mà túm.

Tác phẩm "Nghe vẻ nghè ve" là một bài vè dân gian độc đáo, mô tả chân thực hình ảnh người nghiện ngập và con đường sa ngã. Bài vè này mang tính giáo dục cao, ph...

# Trào phúng, phê phán đả kích # bài bạc

Ve vẻ vè ve

Nghe vè lương tháng

Hai trăm ngồi phán

Trăm tám ngồi nghe

Tranh đài tranh xe

Là thằng trăm rưỡi

Tất ta tất tưởi

Là lũ trăm hai

Vừa làm vừa sai

Là quân chín chục

Vợ chồng lục đục

Là bọn sáu mươi

Dở khóc dở cười

Là bọn bốn chịch

Chẳng ta chẳng địch

Là lũ con phe

Nói chẳng ai nghe

Là ông Nhà nước

Bài vè "Ve vẻ vè ve" là một tác phẩm văn học dân gian độc đáo, thể hiện cái nhìn châm biếm về cách phân chia lương bổng trong xã hội cũ. Tác phẩm phản ánh một c...

# Trào phúng, phê phán đả kích # thời bao cấp

Kể từ lịch sử nước Nam triều,

Thương cho mấy người tài năng học sĩ chết đã nhiều vì Tây qua

Quảng Nam có ông Hường Hiệu ở Thanh Hà,

Trung thành với nước nên xa chốn triều thần

Về nhà sầu thảm với nhân dân,

Lâm vô tử trận chín mười phần còn chi

Tụi Tây qua đã tới Trung Kỳ,

Đế đô co kéo còn gì nước Nam

Giận thay cho chú Cần Thân,

Cầu tham lam mãi quốc biết ăn làm với ai

Nước Nam mình thiếu chi kẻ anh tài,

Văn chương đủ hết không dùi mài cho nên

Để cho nhà dột khó ngăn,

Thơ ông Hường để lại dưới đền đinh ninh

Thương thay cho cộng sản hữu tình,

Trung thành với Tổ quốc liều mình cho nên khô

Nghĩ sự tình thảm biết chừng mô,

Kẻ thì bị đày ra bỏ vợ, người bị giải vô bỏ chồng

Thù xưa còn hỡi ghi lòng,

Gang sơn Tổ quốc khi không mà thành

Giậm chân kêu với ông trời xanh,

Nhân dân xuất thế giặc Nam thành cũng tan

Đánh Anh, Tây, Nhật đầu hàng,

Sơn băng thuỷ kiệt mở mang cho nước nhà.

Tác phẩm "Vè" này là một áng thơ ca dân gian đầy cảm xúc, phản ánh sâu sắc nỗi lòng của người dân Việt Nam trước những biến cố lịch sử và sự thống trị của ngoại...

# Lịch sử # Cần Vương # kháng Pháp

Mời chư vị giai nhân tài tử

Tới đây nghe tôi thử pháo tre

Của bán ra không phải nói khoe

Thời thực vật sắm vừa túc dụng

Có pháo nhiều đốt cũng vui tình

Từ cựu thời bộc trước nhi thinh

Có pháo mới văn minh xuân nhựt

Dưới con cháu cũng vui cũng ức

Trên ông bà khỏi bực khỏi phiền

Nếu như mà cứ giữ tiếc tiền

Lấy gì đặng minh niên hỉ hạ

Coi như lễ Tết Tây trong dã

Lại có ngày kỷ niệm ngoài kinh

Pháo Điện Quang đốt tựa lôi đình

Phí của nọ vui tình không tiếc

Vậy nên mời… biết phải thiệt vui hung

Luật vui xuân ai cũng nên dùng

Có pháo mới đùng đùng là thú

Cùng mấy người no đủ tiêu xoay

Đều xúm lại hàng này

Mua pháo nầy về đốt

Vốn tôi không nói tốt

Hay thiệt tình có một mình tôi

Nhiều người bán xảo làm mồi

Đốt đây khá về rồi dại dở

Có kẻ làm kêu cũng đỡ

Vấn nhiều tay tôi sợ không đều

Của bán ra là biết bao nhiêu

Một mình vấn nên kêu đều đặn

Mười như chục tiếng kêu đúng đắn

Đốt cả trăm cũng chẳng điếc câm

Tiếng nổ lên chuyển động sơn lâm

Như đại bác vang gầm trời đất

Hễ đốt thì xác tan bay mất

Không khi nào gió phất ngún hừng

Của tôi làm, tôi đã biết chừng

Xin quý chức mua đừng có ngại

Để đốt thử vài trái

Nghe có phải hay không

Đang buổi chợ mua đông

Tôi cũng trông bán đắt

Giá pháo nầy mỗi chục mỗi cắc

Xin bà con mua hắt tôi về

Pháo tôi đây thiệt hết ngõ chê

Bằng có ngại đứng xê ra cho tôi thử đốt: đùng, đùng…

Vè Pháo tre là một tác phẩm văn học dân gian độc đáo, thể hiện tinh thần lạc quan và mong muốn về một cuộc sống sung túc, vui vẻ trong dịp Tết. Tác phẩm này thư...

# Khác # Bình Định # chợ Gò # Tuy Phước # Quy Nhơn # bài chòi