Ca dao dân ca

Thể loại văn học dân gian Việt Nam: Ca dao dân ca.

Hỡi thằng cu lớn, hỡi thằng cu bé

Cu tí cu tị cu tỉ cu tì ơi!

Con dậy con ăn con ở với bà

Để mẹ đi kiếm một và con thêm

Bố con chết đi, trong bụng mẹ đây nó hãy còn thèm

Mẹ xem quẻ bói, vẫn còn đàn em trong bụng này

Con ra gọi chú vào đây

Để mẹ giao trả cái cơ nghiệp này, mẹ bước đi

Đoạn ca dao này là lời của người mẹ tiễn biệt con cái, thể hiện tâm trạng đau xót và trách nhiệm của người phụ nữ trong xã hội cũ. Lời ca thống thiết, lay động...

# Trào phúng, phê phán đả kích # tái giá

Giàu thì thịt cá cơm canh

Khó thì rau muối cúng anh tôi đi lấy chồng

Hỡi anh xấu số, chồng cũ tôi ơi

Có khôn thiêng về hưởng đĩa xôi nhang đèn

Anh đà hết kiếp, xin chớ ghen

Để cho người khác cầm quyền thê nhi

Miệng em khóc, tay bưng cái thần vì

Tay em gạt nước mắt tay thì thắp nhang

Bởi vì đâu gây nỗi xót xa muôn vàn

Em cầm lòng chẳng được nên sang ngang từ rày

Đoạn ca dao trên là lời than thở, tâm sự của người phụ nữ sau khi tái giá, thể hiện nỗi lòng day dứt với người chồng quá cố. Lời ca diễn tả sự giằng xé giữa ngh...

# Trào phúng, phê phán đả kích # tái giá

Bữa rày mồng tám tháng ba

Chính thức húy nhật, thật là giỗ anh

Bát cơm, đĩa cá, lưng canh

Nắm rau, hạt muối, xin anh hãy về

Vợ này là vợ chính thê

Phải đời chồng trước thì về ngửi hương

Giỗ này hết khó, hết thương

Hết trông, hết đợi, đoạn trường khúc nôi

Hết buồn rồi lại sang vui

Tiết phu tiết phụ như tôi mấy người?

Nhất tuần mời, nhị tuần mời

Ba năm nay tôi không chửa, sướng đời anh chưa?

Bây giờ tôi được, anh thua

Cho tôi sinh năm đẻ bảy, tôi mua cho ngàn vàng

Vợ chồng đồng tịch, đồng sàng

Đồng sinh đồng tử, giỗ chàng hôm nay

Tại nam quy nam! Tại tây quy tây!

Anh đừng về nữa, nỏ có chi đây mà về!

Bài ca dao "Bữa rày mồng tám tháng ba" là lời than thở, oán trách của người phụ nữ đối với người chồng đã khuất. Lời ca dao thể hiện nỗi đau, sự cô đơn và cả sự...

# Trào phúng, phê phán đả kích # cúng giỗ # tái giá

Quả gì lắm cạnh nhiều khe?

Quả gì nứt nẻ như đe thợ rào?

Quả gì kẻ ước người ao?

Quả gì tốt đẹp như sao trên trời?

Quả gì ăn đủ năm mùi?

Quả gì to lớn có người ở trong?

Quả gì thích chữ chạm rồng?

Quả gì cùi trắng nước trong hỡi nàng?

Quả gì da nó vàng vàng?

Quả gì lăn lóc ở đường cái đi?

Quả gì da nó xù xì?

Quả gì tháng bảy ta thì đem phơi?

Quả gì nhiều ngón nàng ơi?

Quả gì ta để hành ngơi trong nhà?

Quả gì kính mẹ kính cha?

Quả gì làm lễ cưới ta với nàng? …

Đây là một trích đoạn ca dao dân ca Việt Nam, thể hiện sự sáng tạo và trí tuệ dân gian trong việc dùng hình ảnh quen thuộc để nói về những điều lớn lao. Câu ca...

# Tình yêu đôi lứa # tán tỉnh # cưới hỏi # đối đáp # câu đố # các loại quả

Quạt em mười tám cái xương

Mượn thợ phất giấy mà nương lấy màu

Nắng thì em lấy che đầu

Khi bức em quạt, đi đâu em cầm

Ra đường bặp bạn tri âm

Quạt che lấy miệng, lầm rầm nhỏ to

Câu ca dao "Quạt em mười tám cái xương" là một lời tỏ tình mộc mạc, chân thành của chàng trai gửi đến cô gái. Nó thể hiện sự tinh tế và khéo léo trong cách trao...

# Tình yêu đôi lứa # tri âm # cái quạt # tâm tình

Nghìn muôn chớ lấy học trò,

Dài lưng tốn vải ăn no lại nằm.

– Dài lưng rồi có võng đào,

Tốn vải rồi có áo bào vua cho.

Hay ăn đã có của kho,

Tội gì mà chẳng ăn no lại nằm?

Câu ca dao "Nghìn muôn chớ lấy học trò..." là một lời khuyên dân gian dí dỏm, được lưu truyền rộng rãi trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam. Tác phẩm thể hi...

# Vũ trụ, con người và xã hội # phong kiến # nho sinh

Nhớ khi rửa bát cầu ao,

Ta cầm nắm đũa ta trao cho mình.

Nhớ khi ngồi quán, ngồi đình,

Ngồi phủ, ngồi huyện có mình, có ta.

Nhớ khi ngồi gốc cây đa,

Vặt nắm cỏ gà thề nguyện chỉ thiên.

Nhớ khi chiếc đũa, đồng tiền,

Bẻ tam, bẻ tứ kết nguyền cùng nhau.

Nhớ khi mình trước, ta sau,

Có một miếng trầu cũng xẻ làm hai.

Bây giờ mình đã nghe ai,

Đi qua ghé nón chạm vai không chào.

Một là vô ý không chào,

Hai là mình có nơi nào mình quên.

Bài ca dao "Nhớ khi rửa bát cầu ao" là lời tự tình của người ở lại, hoài niệm về những kỷ niệm đẹp đẽ của tình yêu đôi lứa đã qua. Bài ca dao khắc họa nỗi buồn...

# Tình yêu đôi lứa # phụ tình # cỏ gà # trầu cau

Ai lên nhắn chị hàng bông

Có muốn lấy chồng thì xuống Nguyệt Viên

Nguyệt Viên lắm thóc nhiều tiền

Có sông tắm mát, có miền nghỉ ngơi

Chiều chiều ba đãy cá tươi

Chẳng ăn cũng thiệt, chẳng chơi cũng hoài

Câu ca dao "Ai lên nhắn chị hàng bông" là lời mời gọi hấp dẫn, thể hiện ước mơ về một cuộc sống ấm no, sung túc. Lời ca dao thể hiện khát vọng về hạnh phúc lứa...

# Quê hương đất nước # hiếu học # Thanh Hóa # Nguyệt Viên

Hỡi người đứng ở bên sông

Càng nhìn càng đẹp, càng trông càng giòn

Má hồng như thể tô son

Đôi môi cắn chỉ trông mòn con ngươị

Ra đường nghiêng nón cười cười

Như hoa mới nở, như người trong tranh

Đoạn ca dao trên khắc họa vẻ đẹp của người con gái trong một khung cảnh trữ tình. Tác phẩm thể hiện sự ngưỡng mộ và rung động trước nhan sắc, dáng hình của cô g...

# Vũ trụ, con người và xã hội # Tình yêu đôi lứa # tán tỉnh # xinh đẹp # môi cắn chỉ

Văn minh đèn điện sáng lòe

Thông thương kĩ nghệ mọi bề chấn hưng

Chỉ cánh áo ngắn khốn cùng

Làm lụng suốt tháng vẫn không đủ dùng

Bữa cơm, bữa cháo nhạt nhùng

Thôi đành nheo nhóc bọc đùm lấy nhau

Đoạn ca dao này phản ánh mâu thuẫn giữa sự phát triển bề nổi của văn minh vật chất với cuộc sống cơ cực, thiếu thốn của người lao động dưới thời Pháp thuộc. Nó...

# Đấu tranh, phản kháng # Trào phúng, phê phán đả kích # Than thân trách phận

Tháng giêng lúa mới chia vè

Tháng tư lúa đã đỏ hoe đầy đồng

Chị em đi sắp gánh gồng

Đòn càn tay hái ta cùng ra đi

Khó nghèo cấy mướn gặt thuê

Lấy công đổi của chớ hề lụy ai

Tháng hai cho chí tháng mười

Năm mười hai tháng em ngồi em suy

Vụ chiêm em cấy lúa đi

Vụ mùa lúa ré, sớm thì ba giăng

Thú quê rau cá đã từng

Gạo thơm cơm trắng chi bằng tám xoan

Việc nhà em liệu lo toan

Khuyên chàng học tập cho ngoan kẻo mà

Tháng sáu em cấy anh bừa

Tháng mười em gặt anh đưa cơm chiều

Bài ca dao "Tháng giêng lúa mới chia vè" khắc họa sinh động bức tranh lao động nông nghiệp và đời sống tình nghĩa vợ chồng trong xã hội Việt Nam xưa. Tác phẩm t...

# Vũ trụ, con người và xã hội # Lao động sản xuất # tám xoan # cày cấy # cây lúa # chị em

Trên trời có đám mây vuông

Dưới sông nước chảy như chuông chùa Thầy

Anh về xẻ gỗ cho dày

Bắc cầu sông Cái đón thầy mẹ sang

Chiếu hoa trải xuống sập vàng

Gương tàu một chiếc thiếp chàng soi chung

Câu ca dao 'Trên trời có đám mây vuông' là một tác phẩm dân gian giàu hình ảnh, thể hiện khát vọng và tình cảm gia đình sâu sắc. Tác phẩm này thuộc thể loại ca...

# Tình yêu đôi lứa # sông Cái # chùa Thầy # sập vàng # sông Hồng