Đang lọc theo thẻ: Lịch sử

Nhà anh bất phú bất bần

Có con dao đoản hộ thân tháng ngày

Con dao anh rày

Dài vừa năm tấc

Khi mài đã sắc

Phá lở rú rừng hoang

Cũng biện đủ cỗ cho làng

Cũng no ngày đủ tháng.

Đèn có khêu mới rạng

Ngọc bất trác bất thành

Ngẫm như con dao anh

Nội trần gian không ai có

Nội dưới trời không ai có …

Đoạn "vè" này miêu tả người lao động nghèo nhưng có tài xoay sở, biết cách làm ra của cải nuôi sống bản thân và cộng đồng. Tác phẩm thể hiện quan niệm dân gian...

Cúp hè! Cúp hè!

Tay mặt cầm kéo

Tay trái cầm lược

Thủng thỉnh cho khéo

Bỏ cái ngu này

Bỏ cái dại này

Ăn ngay nói thẳng

Học mới từ đây

Cúp hè! Cúp hè!

Trên đường canh tân

Đừng ai ăn mặn

Đừng ai nói láo

Ngày nay ta cúp

Ngày mai ta cạo

Cúp hè! Cúp hè!

Mọi người cùng cúp

Cho sạch đầu tóc

Cho đẹp con người

Ai nấy thảnh thơi

Xóm làng trông cậy

Cúp hè! Cúp hè!

Ai đi đò dọc

Kẻ ngược người xuôi

Ai ngồi tàu suốt

Từ Bắc vô Nam

Lên ngàn xuống bể

Cúp hè! Cúp hè!

Từ sĩ đến nông

Từ công đến thương

Đi chài, dệt sợi

Trăm người như một

Bảo nhau cúp tóc

Cúp hè! Cúp hè!

Bài Vè 'Cúp hè!' là một tác phẩm văn học dân gian độc đáo, thể hiện mong ước về sự thay đổi, đổi mới và hướng tới cuộc sống tốt đẹp hơn. Bài vè mang tính giáo d...

Một cơn gió táp mưa sa

Non sông nổi giận, cỏ hoa đeo sầu

Gió mưa nghe vẳng bên lầu

Tưởng hồn nghĩa sĩ ở đâu ngang trời

Than ôi cũng một kiếp người

Một lòng yêu nước thương nòi xót xa

Non sông Hồng Lạc một nhà

Nhớ người ta phải hương hoa cúng giàng

Mực hòa máu lệ một chương

Khóc trang nghĩa dũng nêu gương muôn đời

Nhớ xưa liệt sĩ bốn người

Ở trong ban lính đóng nơi Hà thành

Đòi phen trận mạc tập tành

Thấy người xe ngựa, tủi mình non sông …

Tác phẩm "Vè một cơn gió táp mưa sa" là một áng văn chương dân gian đầy bi tráng, phản ánh nỗi đau của dân tộc trước cảnh nước mất nhà tan. Bài vè đi thẳng vào...

Văn thân kéo giữa ban ngày,

Bắt ông Thượng Bắc đi đày ở đâu?

Tiếc ngài có một bộ râu,

Để cho bà lớn ăn sầu lo toan.

Ngày thường độc ác gian ngoan,

Giờ bà kêu khóc lạy van dân lành.

Bởi chưng ngài muốn giàu sang,

Theo Tây hại nước hại làng hại dân

Đạo trời nổi nghĩa Văn thân,

Giết quân phản tặc vinh thân hại nòi!

Đao gươm vây kín trong ngoài,

Gia nhân ngài Thượng rụng rời thất kinh.

Thân hào đốt cháy tư dinh,

Đập gãy ghế bành, tràng kỷ, án thư

Phá hết của nả riêng tư,

Xé tan cả bộ kinh Thư phẩm màu …

Vè 'Văn thân kéo giữa ban ngày' là một tác phẩm dân gian thể hiện thái độ phê phán, căm ghét những kẻ bán nước cầu vinh, sống xa hoa trên sự đau khổ của nhân dâ...

Vâng lời troàn ngươn soái

Mình đeo ấn Tổng nhung

Lời khuyên rao chư sĩ anh hùng

Mặt phải trái coi qua thời biết

Mình là con trong đất Việt

Chẳng phải người sanh sản cõi Tây phiên

Mà ham di địch tước quyền

Lại nỡ khiến tấm lòng vô hậu

Chớ bắt chước những loài quân dậu

A dua hùa lưng lớn thờ chồn

Đừng bày theo những đảng ác côn …

Đoạn trích "Vè Tổng binh" là một tác phẩm tiêu biểu của thể loại vè, thể hiện tinh thần yêu nước và lòng căm thù giặc ngoại xâm của nhân dân ta. Tác phẩm phê ph...

Từ ngày có mặt thằng Tây

Phu phen tạp dịch hàng ngày khốn thân!

Tai vạ trửa dân

Hắn mần đã nghiệt:

Khắp nơi ráo riết

Giở sổ đếm người

Kể chi lão phụ con trai

Người đi phu cũng tội

Kẻ ở nhà cũng tội

Vua quan bối rối

Họ đập đánh lút đầu:

– Phu phải đi cho mau

Việc quan cần cho kịp!

Một ngày phải kíp

Để kiểm phu chợ Lường …

Đoạn vè "Từ ngày có mặt thằng Tây" là lời than thở của nhân dân ta về những khổ cực dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Tác phẩm phản ánh hiện thực xã hội Việt Na...

Tượng nghe:

Nước có nguồn, cây có gốc

Huống chi người có da, có tóc

Mà sao không biết chúa, biết cha?

Huống chi người có nóc có gia

Mà sao không biết trung biết hiếu

Hai vai nặng trĩu

Gánh chi bằng gánh cang thường

Một dạ trung lương

Gồng chi bằng gồng xã tắc

Bớ những người tai mắt

Thử xem loại thú cầm:

Trâu ngựa dòng điếc câm

Còn biết đền ơn cho nhà chủ

Muông gà loài gáy sủa

Còn biết đáp nghĩa lại người nuôi …

Tác phẩm "Tượng nghe" là một bài vè độc đáo trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam. Bài vè sử dụng ngôn ngữ giản dị, hình ảnh gần gũi để giáo huấn về đạo lý l...

Giáp Thân đã mãn

Ất Dậu tấn lai

Chánh ngoạt sơ khai

Bình yên phước thọ

Nhựt nguyệt soi tỏ

Nam chiếu phúc bồn

Tục danh Hóc Môn

Xứ Bình Long huyện

Hà do khởi chuyện?

Hà sự hàm mai?

Tích ác bởi ai?

Giết quan rửa hận …

Đoạn trích thuộc thể loại Vè, là một hình thức thơ ca dân gian mang tính dự báo, chiêm nghiệm về thời cuộc. Lời vè Giáp Thân - Ất Dậu thường được lưu truyền để...

Thuở vua Tự Đức trị vì

Thái hoà tự Võ khác gì Đường, Ngu

Nơi nơi kích nhưỡng khang cù

Thái Sơn bàn thạch cơ đồ vững an

Tuy loài hải thủy sơn man

Cũng mến oai đức thê bằng lai quy

Cớ sao vận hội bất kỳ

Năm ba mươi mốt can chi Mậu Dần

Tai trời khắp xuống chúng dân

Ba huyện Quảng Ngãi mười phần tả tơi

Nắng cho năm bảy tháng trời

Lúa lang bắp đậu cháy phơi cánh đồng

Tháng ba bị háp đã xong

Lúa nhồng, bát ngoạt làm đòng cũng khô …

Đoạn vè trên là một tác phẩm văn học dân gian, mô tả lại thảm họa thiên tai dưới triều vua Tự Đức. Bài vè thể hiện nỗi lòng xót xa của nhân dân trước cảnh lầm t...

Giời làm chết đói tháng ba

Người thì bán cửa bán nhà để ăn

Người thì bán áo bán khăn

Bán đi cho sạch, cốt ăn sống người

Người thì bán mâm bán nồi

Người thì bán cả đồ chơi trong nhà

Người thì bán đất bán nhà

Người thì bán cả mâm xà bát hương

Người thì bán sập bán giường

Có người bán chĩnh làm tương độ chầy

Giời ơi đất hỡi có hay?

Tác phẩm "Giời làm chết đói tháng ba" là một bài vè dân gian thể hiện nỗi thống khổ của người nông dân Việt Nam trước nạn đói. Bài vè phản ánh chân thực bức tra...

Kể từ quân Pháp sang đây

Hại người cướp của bấy nay đã nhiều

Dân tình đồ thán đủ điều

Căm gan tức chí phải liều ra tay

Anh hùng đã tỏ tài trai

Nữ nhi cũng chẳng kém loài bồng tang

Nhớ xưa phất ngọn cờ vàng

Bà Trưng, Bà Triệu chiến trường xông pha

Cai Vàng lại có bà Ba

Tây Sơn bà Phó cũng là anh thư

Xúm tay xoay lại cơ đồ

Dân yên quốc thịnh phất cờ Việt Nam …

Đoạn vè "Kể từ quân Pháp sang đây" là một áng văn chương dân gian phản ánh tinh thần yêu nước và ý chí quật cường của nhân dân Việt Nam trước ách đô hộ của thực...

Cầu sắt mà bắc ngang sông

Chàng ơi sang tỉnh mà trông chẳng lầm

Hà Nội bắc sang Gia Lâm

Tính cây lô mét độ năm cây tròn

Họa hình Tây bắc ống nhòm

Ngắm đi ngắm lại xem còn cong không

Giở về hội nghị cộng đồng

Đến năm Mậu Tuất khởi công bắc cầu

Mộ phu khắp cả đâu đâu

Xây từ Ái Mộ bắt đầu xây ra

Bắc qua con sông Nhị Hà

Chia khoang làm nhịp, mười ba cột vừa

Lập mưu xây được bây giờ

Chế ra cái chụp để mà bơm lên

Bơm hết nước đến bùn đen

Người chết như rạ vẫn phải len mình vào …

Tác phẩm "Cầu sắt mà bắc ngang sông" là một bài vè dân gian độc đáo, miêu tả quá trình xây dựng một cây cầu sắt lớn, gắn liền với lịch sử và kỹ thuật xây dựng t...

Nhựt trình Vĩnh Ký đặt ra

Chép làm một bổn để mà coi chơi

Trà Vinh nhiều kẻ kỳ tời

Có thầy Thông Chánh thiệt người khôn ngoan

Đêm nằm khô héo lá gan

Nghĩ giận Biện lý không an tấm lòng

Chừng nào tỏ nỗi đục trong

Giết tên Biện lý trong lòng mới thanh

Lang sa làm việc Châu thành

Mười bốn tháng bảy lễ rày Chánh Chung

Chỉ sai đua ngựa rần rần

Trát đòi làng tổng tư bề đến đây

Bốn giờ đua ngựa cát bay

Phủ Hơn, Biện lý đương rày ngồi coi

Có thầy Thông Chánh hẳn hòi

Xách súng nai nịt đi coi châu thành …

Tác phẩm "Vè Ông Thông Chánh" là một khúc vè độc đáo, phản ánh chân thực một phần đời sống xã hội và tâm lý con người ở Trà Vinh xưa. Qua lời kể dí dỏm, tác phẩ...

Nghĩ xem cái nước Nam mình

Tây sang bảo hộ tài tình đến đâu?

Nghĩ xem tiền của ở đâu

Đưa ra mà bắc được cầu qua sông

Chả hay tiền của của chung

Đưa ra mà bắc qua sông Bồ Đề

Bắc cho thiên hạ đi về

Những cột dây thép khác gì nhện chăng

Tưởng rằng anh Pháp nghĩa nhân

Nào hay lấy của dân Nam làm giàu …

Đoạn trích "Nghĩ xem cái nước Nam mình" thuộc thể loại Vè, là lời than thở, oán trách của nhân dân ta trước chính sách bóc lột của thực dân Pháp. Lời vè thể hiệ...

Xứ hiểm địa chim kêu vượn hú

Dế ngâm sầu nhiều nỗi đa đoan

Ngó dưới sông thấy cá mập lội nghinh ngang

Nhìn dưới suối thấy sấu nằm hơn trăm khúc

Con tới đây là nguồn cao nước đục

Loài thú cầm nhiều thứ gớm ghê

Gấu chằn tinh lai vãng dựa bên hè

Còn gấu ngựa tới lui khít vách

Ra một đỗi xa ngoài mé rạch

Thấy beo nằm đếm biết mấy ngàn

Ngó lên bờ thấy cọp dọc ngang

Lần tay tính biết bao nhiêu chục

Bầy chồn cáo đua nhau lúc nhúc

Lũ heo rừng trừng giỡn bất loạn thiên …

Đoạn trích 'Xứ hiểm địa chim kêu vượn hú' là một tác phẩm tiêu biểu thuộc thể loại Vè, mô tả một vùng đất hoang vu, đầy rẫy hiểm nguy. Vè thường dùng để kể chuy...

Đời xưa chí những đời nay

Đời này mới thấy tàu bay nửa lừng

Nguồn đào hải khẩu tứ tung

Từ Hàn chí Phố rùng rùng đi coi

Quan gia chầu chực hẳn hòi

Sức bàn sức ghế lại đòi đến dân

Khắp nơi cờ đóng rần rần

Sức rơm un khói cực dân ba bốn ngày

Ai ai cũng sức tàu bay

Dân canh, lính gác tự ngày chí đêm

Kẻ bán rượu, người bán nem

Kẻ lận bạc giác người đem bạc đồng

Đàn bà chí những đàn ông

Bà già con nít cũng bồng ra đi

Mười giờ tàu lại một khi

Cò đánh, lính ví ra gì nữa đâu …

Tác phẩm 'Vè đời xưa chí những đời nay' là một áng văn học dân gian thuộc thể loại vè, phản ánh sinh động những biến đổi xã hội và tâm lý con người khi có sự xu...

Tổ cha thằng bố cu gồ

Làm cho tao phải dọn đồ xuống ao

Giường thờ thì ngâm xuống ao

Lại bắt ông vải chui vào bụi năn

Vợ chồng nói chuyện thì thầm

Đêm ngày cắp bị ra nằm cồn Me

Nằm thì lắng tai mà nghe

Nó đang đốt ở ngoài nghè Phú Vinh

Súng thì nó bắn ình ình

Mẹ con giật mình lại phải chạy xa

Sớm mai nó đốt Mỹ Đà

Cửa nhà tan nát, vại cà sạch không

Bấy giờ vợ mới biểu chồng

“Thôi thôi ta phải dốc lòng xin đi”

Chồng thì nó bắt cu li

Vợ thì mặt bủng da chì mà lo

Chẳng qua đến lúc mạt đồ

Nước Nam có đám sao cờ mọc ra

Triều đình bảy vía còn ba

Quân Tây vừa dọa đái ra đầy quần

Cho nên mới khổ đến dân

Tổ tiên cũng bị muôn phần lao đao.

Tác phẩm "Tổ cha thằng bố cu gồ" là một bài vè dân gian thể hiện nỗi thống khổ của nhân dân ta dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Bài vè phản ánh chân thực những...

Cơn mây gió trời Nam bảng lảng

Bước anh hùng nhiều chặng gian truân

Ngẫm xem con tạo xoay vần

Bày ra một cuộc duy tân cũng kì

Suốt thân sĩ ba kì Nam Bắc

Bỗng giật mình sực thức cơn mê

Học, thương, xoay đủ mọi nghề

Cái hồn ái quốc gọi về cũng mau

Hồn đã tỉnh, bảo nhau cùng dậy

Chưa học bò vội chạy đua theo

Khi lên như gió thổi diều

Trong hò xin thuế, ngoài reo hãm thành

Cách hoạt động người mình còn dại

Sức oai quyền ép lại càng mau

Tội nguyên đổ đám nho lưu

Bắc kì thân sĩ đứng đầu năm tên …

Tác phẩm "Vè người anh hùng" là một đoạn trích tiêu biểu của thể loại vè, phản ánh nỗi trăn trở về vận mệnh đất nước và khát vọng tìm kiếm người lãnh đạo tài ba...

Trách vua Tự Đức hai lòng

Đi về bên đạo, bỏ công bên đời

Mần quan ra rồi

Vượt lòng không cạn

Tây sang buôn bán

Viện lấy giữ nhà

Ai biết sự là

Tây sang cướp nước

Khi mới sang, đánh được

Răng không đánh đi cho …

Vè "Trách vua Tự Đức hai lòng" là một tác phẩm văn học dân gian đặc sắc, phản ánh cái nhìn phê phán của nhân dân đối với triều đình nhà Nguyễn trong giai đoạn l...