Thể loại văn học dân gian Việt Nam: Vè.

Một thương em nhỏ móng tay

Hai thương em bậu khéo may yếm đào

Ba thương cám cảnh cù lao

Bốn thương em bậu miệng chào có duyên

Năm thương má lúm đồng tiền

Sáu thương em bậu như tiên chăng là

Bảy thương em có nguyệt hoa

Tám thương em bậu làm qua phải lòng

Chín thương nước mắt ròng ròng

Mười thương em bậu phải lòng qua chăng?

Mười một em hãy còn son

Mười hai vú dậy đã tròn như vung

Mười ba em đã có chồng

Bước qua mười bốn trong lòng thọ thai …

Đoạn vè "Một thương em nhỏ móng tay" là một khúc ca dao độc đáo, thể hiện tình yêu thương chân thành và sâu sắc của người con trai dành cho người con gái. Lời l...

Nghe vẻ nghe ve

Nghe vè Thiện Tân

Mầu mộng muôn phần

Cơm khuya không có

Đi thời tó hó

Về lại tăng hăng

Chờ đặng bữa ăn

Ngã lăn thần tướng

Thân tôi ở mướn

Nó cực vô hồi

Bởi chú nói rồi

Nên tôi mới mắc …

Câu vè Thiện Tân là một làn điệu dân gian quen thuộc, thường được hát đối đáp trong các lễ hội hoặc sinh hoạt cộng đồng. Nó phản ánh một cách dí dỏm, mộc mạc cu...

Đêm nằm ngơ ngẩn, ngẩn ngơ

Ngồi buồn tôi đặt cái thơ bài cào

Anh em quí vị đồng bào

Già trẻ, lớn nhỏ, nghèo giàu đều hay

Cờ bạc nhiều nỗi khổ gay,

Kề vai, cọ vế: anh Hai, anh Mười…

Tới đây chẳng thiếu chi người,

Thuở giò chọn lựa, chần chừ chờ anh

Dòm lên mấy cái trách trên giàn

Té nghiêng, té ngửa thấy càng éo le …

Đoạn trích 'Vè đánh bài cào' khắc họa một bức tranh chân thực về tệ nạn cờ bạc, những hệ lụy đau khổ mà nó mang lại cho người lao động và xã hội. Tác phẩm thuộc...

Vốn thuốc điên ai kêu là rượu

Hồi khi tề tựu lại có lễ nghi

Gặp rượu li bì hổng kiêng lớn nhỏ

Ỷ mình có võ muốn nói cho hung

Nói chuyện thật lung,

Tới củ chì, roi sắt

Thằng út Hoạt nó bắt

Đóng một trăm đồng

Ăn uống no lòng

Hại con cùng vợ …

Đoạn vè "Vốn thuốc điên ai kêu là rượu" là một lời răn dạy phổ biến trong văn hóa dân gian Việt Nam, phê phán thói hư tật xấu say xỉn, coi thường kỷ cương. Tác...

Ve vẻ vè ve

Cái vè loài vật

Trên lưng cõng gạch

Là họ nhà cua

Nghiến răng gọi mưa

Đúng là cụ cóc

Thích ngồi cắn chắt

Chuột nhắt, chuột đàn

Đan lưới dọc ngang

Anh em nhà nhện

Gọi kiểu tóc bện

Vợ chồng nhà sam …

Bài vè "Ve vẻ vè ve" là một đoạn trích tiêu biểu trong kho tàng ca dao, đồng dao dân gian Việt Nam. Tác phẩm bằng thể thơ vè lục bát biến thể, giới thiệu một cá...

Tóc quăn chải lược đồi mồi

Chải đứng chải ngồi, quăn vẫn hoàn quăn

Nên thì tớ ở tớ ăn

Không nên tớ giã đầu quăn tớ về.

Tháng năm công việc ê hề

Thằng ở ra về, chủ phải cưỡi trâu.

Giã ơn chúng bạn chăn trâu,

Tớ về đồng bãi hái dâu, chăn tằm.

Tớ ở chưa được nửa năm,

Chủ nhà mắng tớ, tớ nằm không yên …

Tác phẩm "Tóc quăn chải lược đồi mồi" là một bài vè dân gian độc đáo, phản ánh tâm tư, tình cảm của người lao động. Bài vè mượn hình ảnh quen thuộc trong đời số...

Nghĩ xem cái nước Nam mình

Tây sang bảo hộ tài tình đến đâu?

Nghĩ xem tiền của ở đâu

Đưa ra mà bắc được cầu qua sông

Chả hay tiền của của chung

Đưa ra mà bắc qua sông Bồ Đề

Bắc cho thiên hạ đi về

Những cột dây thép khác gì nhện chăng

Tưởng rằng anh Pháp nghĩa nhân

Nào hay lấy của dân Nam làm giàu …

Đoạn trích "Nghĩ xem cái nước Nam mình" thuộc thể loại Vè, là lời than thở, oán trách của nhân dân ta trước chính sách bóc lột của thực dân Pháp. Lời vè thể hiệ...

Xứ hiểm địa chim kêu vượn hú

Dế ngâm sầu nhiều nỗi đa đoan

Ngó dưới sông thấy cá mập lội nghinh ngang

Nhìn dưới suối thấy sấu nằm hơn trăm khúc

Con tới đây là nguồn cao nước đục

Loài thú cầm nhiều thứ gớm ghê

Gấu chằn tinh lai vãng dựa bên hè

Còn gấu ngựa tới lui khít vách

Ra một đỗi xa ngoài mé rạch

Thấy beo nằm đếm biết mấy ngàn

Ngó lên bờ thấy cọp dọc ngang

Lần tay tính biết bao nhiêu chục

Bầy chồn cáo đua nhau lúc nhúc

Lũ heo rừng trừng giỡn bất loạn thiên …

Đoạn trích 'Xứ hiểm địa chim kêu vượn hú' là một tác phẩm tiêu biểu thuộc thể loại Vè, mô tả một vùng đất hoang vu, đầy rẫy hiểm nguy. Vè thường dùng để kể chuy...

Nghe vẻ nghe ve

Nghe vè cờ bạc

Đầu hôm xao xác

Bạc tốt như tiên

Đêm khuya hết tiền

Bạc như chim cú.

Cái đầu sù sụ

Con mắt trõm lơ

Hình đi phất phơ

Như con chó đói

Chân đi cà khói

Dạo xóm dạo làng

Quần rách lang thang

Lấy tay mà túm…

Tác phẩm "Nghe vẻ nghe ve" là một bài vè dân gian độc đáo, phản ánh một hiện thực xã hội đã tồn tại trong lịch sử. Bài vè sử dụng hình ảnh sinh động để khắc họa...

Ve vẻ vè ve

Nghe vè con gái

Tay chân mềm mại

Khác thể bông hoa

Chờ mẹ đi ra

Cắp tiền thu giấu

Muốn ăn khoai nấu

Ngồi xếp bè he

Miệng bằng cái ghè

Lưng bằng cái thúng

Ăn chùng ăn vụng

Đã sướng bụng chưa …

Câu "Ve vẻ vè ve" là một bài vè dân gian quen thuộc, thường được dùng để ru ngủ trẻ nhỏ hoặc như một trò chơi dân gian. Bài vè này mô tả hình ảnh một cô bé với...

Ngồi buồn tâm sự chép ra

Có những đờn bà dạo xóm nói dai

Xóm trong chí những xóm ngoài

Nách con nói điệu thài lai tối ngày

Nói thời vo miệng nhướng mày

Vỗ vai vỗ vế múa tay ngoẻo đầu

Miệng thời nhóc nhách nhai trầu

Người trên ý cũng lầu bầu quạu đeo

Lại còn cái tật nói leo

Cái tật nói dóc nói trèo người ta …

Đoạn trích "Ngồi buồn tâm sự chép ra" là một tác phẩm Vè độc đáo, phản ánh sinh động những thói hư tật xấu trong lời ăn tiếng nói của phụ nữ xưa. Tác phẩm sử dụ...

Chồng chung khó lắm ai ơi!

Ai bước chân vô đó,

Không ăn ngồi được mô!

Quyền bán với quyền mua

Thời là em không có,

Đâm gạo với xay ló,

Thời là em đã có phần,

Đập đất với khiêng phân,

Đâm xay, rồi nấu nướng.



Gẫm như bọn người ở,

Chỉ sáu tháng thời thôi,

Cái thân em ở đời,

Hỏi làm sao chịu được?

Chồng sai đi múc nước,

Vợ bảo lấy que tăm.

Trải chiếu toan đi nằm,

Đọi dì hai chưa rửa …

Vè "Chồng chung khó lắm ai ơi!" là một tác phẩm văn học dân gian độc đáo, phản ánh chân thực cuộc sống lầm than của người phụ nữ trong xã hội cũ. Lời ca dao thể...

Nghe vẻ nghe ve, nghe vè loài cá

No lòng phỉ dạ là con cá cơm

Không ướp mà thơm là con cá ngát

Liệng bay thoăn thoắt là con cá chim

Hụt cẳng chết chìm là con cá đuối

Lớn năm, nhiều tuổi là cá bạc đầu

Đủ chữ xứng câu là con cá đối

Nở mai tàn tối là con cá hoa

Xuống nước bệu da là cá úc thịt

Dài lưng hẹp kích là cá lòng tong

Ốm yếu hình dong là con cá nhái

Thiệt như lời vái là con cá linh

Từ miệng nhái in là con cá cóc

Răng phơi khô khốc là con cá hô

Gặp sự ái ố là con cá hố

Dầy mình chẳng hổ là con cá chai

Lội ngược lên hoài là con cá lóc

Thắp đèn coi sách là cá học Trò

Dài miệng hẹn hò là con cá Thệ

Đút đầu se sẻ là cá Bống Kèo

Cái nháp, cái keo là cá Bống Mú

Lớn năm nhiều tuổi là cá bạc đầu

Nó ở trong hầu, là con cá lẹp

Cái mình dẹp lép là con cá kình

Vẩy xủi đầy mình là cá thác lác

Đỏ mầu bỏ xác là cá bã trầu

Chưa tới bữa hầu là con cá cháo

Chân đi chí áo là con cá Còm

Tác phẩm 'Vè loài cá' là một bài vè dân gian độc đáo, giới thiệu một cách sinh động và hài hước về các loài cá quen thuộc trong đời sống người Việt. Bằng ngôn n...

Đất Mai Hồ dệt vải

Đất Cổ Đạm vắt nồi

Chi chi đất Láng Ngạn bầy tui

Bắt được nạm cáy hôi

Về đâm đâm xoi xoi

Về chà đứng chà ngồi

Phơi cho đủ nắng đủ nôi

Ủ cho tròn ba tháng mới thôi

Đem ra chợ mà ngồi

Mắm cáy Láng Ngạn ai ơi

Ngon bằng năm ruốc bể

Ngon bằng mười ruốc bể

Tác phẩm 'Vè Đất Mai Hồ dệt vải' là một ví dụ tiêu biểu cho thể loại vè, một hình thức văn nghệ dân gian độc đáo của Việt Nam. Câu vè miêu tả sinh động quy trìn...

Trâu, chè, thơm, mít chợ Động

Tôm, cua, cá bống chợ Chè

Cam, quýt, đậu, mè chợ Trạm

Chim, ốc, hến, rạm chợ Thùi

Bún thịt heo tràn đầy chợ Tréo

Cá biển khắp nẻo chợ Tuy

Thu, ngừ, mực, nuốt chi chi chợ Cưỡi

Sắn, khoai, mật ong, thị, ổi chợ Mỹ Đức

Ai về Lệ Thủy mặc sức tiêu tiền

Câu "Trâu, chè, thơm, mít chợ Động... Ai về Lệ Thủy mặc sức tiêu tiền" là một bài vè độc đáo, miêu tả sinh động sự trù phú và đa dạng sản vật của các khu chợ. B...

Quảng Nam là xứ tỉnh ta

Trong là Quảng Ngãi, ngoài là Thừa Thiên

Phía đông là biển sát miền

Phía tây có núi, gần miền Ai Lao

Đà Nẵng tàu lớn ra vào

Hội An là phố đông người bán buôn

Sông xanh một dải Thu Bồn

Sông từ chợ Củi đến nguồn Ô Gia

Tỉnh thành đóng tại La Qua

Hội An toà sứ vốn là việc quan

Bốn phủ, bốn huyện mọi đàng

Quan viên cai trị luận bàn việc dân

Đá than thì ở Nông Sơn

Bồng Miêu vàng bạc, Quế Sơn có chè

Thanh Châu buôn bán nghề ghe

Thanh Hà vôi ngói, mía che Đa Hoà

Phú Bông dệt lụa, dệt sa

Kim Bồng thợ mộc, Ô Gia thợ rừng

Ngà voi, tê giác, gỗ rừng

Trân châu hải vị chẳng từng thiếu chi

Tỉnh ta giàu nhất Trung kỳ

Nên ta phải học lấy nghề tự sinh…

Tác phẩm "Vè Quảng Nam" là một thể loại văn học dân gian, mang tính chất giới thiệu, mô tả về địa lý, kinh tế và con người của vùng đất Quảng Nam xưa. Bài vè gi...

Đời xưa chí những đời nay

Đời này mới thấy tàu bay nửa lừng

Nguồn đào hải khẩu tứ tung

Từ Hàn chí Phố rùng rùng đi coi

Quan gia chầu chực hẳn hòi

Sức bàn sức ghế lại đòi đến dân

Khắp nơi cờ đóng rần rần

Sức rơm un khói cực dân ba bốn ngày

Ai ai cũng sức tàu bay

Dân canh, lính gác tự ngày chí đêm

Kẻ bán rượu, người bán nem

Kẻ lận bạc giác người đem bạc đồng

Đàn bà chí những đàn ông

Bà già con nít cũng bồng ra đi

Mười giờ tàu lại một khi

Cò đánh, lính ví ra gì nữa đâu …

Tác phẩm 'Vè đời xưa chí những đời nay' là một áng văn học dân gian thuộc thể loại vè, phản ánh sinh động những biến đổi xã hội và tâm lý con người khi có sự xu...

Tui xin mời cô bác

Cùng quý vị gần xa

Đi chơi hay về nhà

Lâu lâu gặp bằng hữu

Tui mời cho đầy đủ

Không sót một người nào

Chủ quán xin mời vào

Dùng cơm hay hủ tiếu

Thịt quay cùng xá xíu

Hễ có tiền là ăn

Thịt chó xào rau cần

Thịt bò thì nhúng giấm

Gà tơ thì nấu nấm

Chim sẻ thì rô ti

Cua lột chiên bột mì

Cá lý ngư làm gỏi

Nem nướng rồi bánh hỏi

Trứng vịt, trứng gà ung

Hẹ bông nấu với lòng

Cá thu thì kho rục …

Vè là một thể loại văn học dân gian độc đáo, thường dùng để ghi nhớ, giáo dục hoặc giải trí. Đoạn trích "Tui xin mời cô bác..." là một ví dụ điển hình của thể l...

Tổ cha thằng bố cu gồ

Làm cho tao phải dọn đồ xuống ao

Giường thờ thì ngâm xuống ao

Lại bắt ông vải chui vào bụi năn

Vợ chồng nói chuyện thì thầm

Đêm ngày cắp bị ra nằm cồn Me

Nằm thì lắng tai mà nghe

Nó đang đốt ở ngoài nghè Phú Vinh

Súng thì nó bắn ình ình

Mẹ con giật mình lại phải chạy xa

Sớm mai nó đốt Mỹ Đà

Cửa nhà tan nát, vại cà sạch không

Bấy giờ vợ mới biểu chồng

“Thôi thôi ta phải dốc lòng xin đi”

Chồng thì nó bắt cu li

Vợ thì mặt bủng da chì mà lo

Chẳng qua đến lúc mạt đồ

Nước Nam có đám sao cờ mọc ra

Triều đình bảy vía còn ba

Quân Tây vừa dọa đái ra đầy quần

Cho nên mới khổ đến dân

Tổ tiên cũng bị muôn phần lao đao.

Tác phẩm "Tổ cha thằng bố cu gồ" là một bài vè dân gian thể hiện nỗi thống khổ của nhân dân ta dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Bài vè phản ánh chân thực những...

Cơn mây gió trời Nam bảng lảng

Bước anh hùng nhiều chặng gian truân

Ngẫm xem con tạo xoay vần

Bày ra một cuộc duy tân cũng kì

Suốt thân sĩ ba kì Nam Bắc

Bỗng giật mình sực thức cơn mê

Học, thương, xoay đủ mọi nghề

Cái hồn ái quốc gọi về cũng mau

Hồn đã tỉnh, bảo nhau cùng dậy

Chưa học bò vội chạy đua theo

Khi lên như gió thổi diều

Trong hò xin thuế, ngoài reo hãm thành

Cách hoạt động người mình còn dại

Sức oai quyền ép lại càng mau

Tội nguyên đổ đám nho lưu

Bắc kì thân sĩ đứng đầu năm tên …

Tác phẩm "Vè người anh hùng" là một đoạn trích tiêu biểu của thể loại vè, phản ánh nỗi trăn trở về vận mệnh đất nước và khát vọng tìm kiếm người lãnh đạo tài ba...

Bánh đứng đầu vè

Ðó là bánh tổ

Cái mặt nhiều lỗ

Là bánh tàn ong

Ðể nó không đồng

Ðó là bánh tráng

Ngồi lại đầy ván

Nó là bánh quy

Sai không chịu đi

Ðó là bánh bàng

Trên đỏ dưới vàng

Là bánh da lợn

Mây kéo dờn dợn

Là bánh da trời

Ăn không dám mời

Nó là bánh ít

Băng rừng băng rít

Ðó là bánh men

Thấy mặt là khen

Nó là xôi vị

Nhiều nhân nhiều nhị

Là bánh trung thu …

Tác phẩm "Bánh đứng đầu vè" là một bài vè độc đáo, miêu tả các loại bánh dân gian Việt Nam thông qua những câu đố dí dỏm. Bài vè thể hiện sự sáng tạo và tình yê...

Nghe vẻ nghe ve

Nghe vè nói ngược

Nắng hạn đầy nước

Mưa dầm khô rang

Đám cưới đình làng

Kì yên ngoài chợ

Nhà giầu khất nợ

Nhà nghèo cho vay

Đàn bà đi cày

Đàn ông đi cấy

Ghe nổi thì đẩy

Ghe cạn thì chèo

Nuôi chuột bắt mèo

Nuôi heo lấy trứng

Xu xoa thì cứng

Đá núi thì mềm

Trời nắng về đêm

Ban ngày sao mọc

Bài vè "Nghe vẻ nghe ve" là một thể loại văn học dân gian độc đáo, thường được dùng để giải trí và truyền tải những thông điệp thú vị. Với lời lẽ đối nghịch, bà...

Trách vua Tự Đức hai lòng

Đi về bên đạo, bỏ công bên đời

Mần quan ra rồi

Vượt lòng không cạn

Tây sang buôn bán

Viện lấy giữ nhà

Ai biết sự là

Tây sang cướp nước

Khi mới sang, đánh được

Răng không đánh đi cho …

Vè "Trách vua Tự Đức hai lòng" là một tác phẩm văn học dân gian đặc sắc, phản ánh cái nhìn phê phán của nhân dân đối với triều đình nhà Nguyễn trong giai đoạn l...

Nghe vẻ nghe ve

Nghe vè thịt chó

Thằng nào chịu khó

Bắt nước cạo lông

Thằng nào ở không

Rang mè rang đậu

Thằng nào muốn nhậu

Thì đặt tiền mua

Thằng nào muốn vô

Thì ngồi chính giữa

Thằng nào ói mửa

Thì đạp xuống sông

Đánh lộn la làng

Cũng vì thịt chó

Câu "Vè thịt chó" là một tác phẩm dân gian độc đáo, thuộc thể loại vè, thường được dùng trong các lễ hội, trò chơi dân gian hoặc dùng để trêu ghẹo vui đùa. Với...

Một chén giải cơn sầu

Hai chén còn nhơn đạo

Ba chén còn gượng gạo

Bốn chén nổi sân si

Năm chén sập thần vì

Sáu chén ngồi ghì xuống đó

Bảy chén thì đuổi chẳng đi

Tám chén lóc trộn lộn ra

Chín chén lóc trộn lộn vô

Mười chén ai xô tôi ngã

Mười một chén chửi cha ai xô

Vè "Một chén giải cơn sầu" là một tác phẩm dân gian độc đáo, phản ánh sâu sắc hiện thực đời sống và tâm lý con người. Tác phẩm sử dụng hình ảnh chén rượu để diễ...