Đang lọc theo thẻ: Pháp thuộc

Cây cao su quý hơn người

Mỗi khi cây bệnh, cây thời nghỉ ngay

Lang ta cho chí lang tây

Đêm đêm lo lắng ngày ngày trông nom

Còn ta thân yếu gầy còm

Đau không được nghỉ, chết, hòm cũng không

Câu ca dao "Cây cao su quý hơn người" phản ánh một thực tế nghiệt ngã trong lao động, nơi mà sức lao động của con người dường như bị xem nhẹ hơn cả tài sản. Nó...

Jê-cờ-ri một bức tình thư,

Ăng-voa, thăm hỏi me-xừ di-đăng

Tú xon gạt nước mắt than rằng:

Cô-song cái phận lăng nhăng nhỡ nhàng.

Đờ-puy thiếp bén duyên chàng,

Nô-xờ chưa được một bàn tiệc vui.

Ê-loa-nhê ai khéo giục xui,

Cu-tô ai nỡ cắt mùi nguyệt hoa

La cua mút mọc, luyn tà,

La săm biết lấy ai là a-mi

Lạnh lùng mảnh áo sơ-mi

Năm canh trằn trọc lơ li một mình.

A-mi ai có thấu tình,

Để cho đến nỗi thân mình biếng ba

Pơ-răng qua để làm quà,

Jê-cơ-ri uyn lét để mà ca-đô

Tự ngày bước xuống ba-tô

Lác-mơ nó chảy như hồ Trúc Yên

Xi vu lét-xê moa tiền,

Thì moa cũng chẳng được yên bông cờ

Tiện lời thăm hỏi ta xơ,

Cùng cả gia quyến ơ-rơ thanh nhàn.

Lơ roa Thành Thái Annam

23 tháng Tám bước sang tháng Mười

Tên em là Nguyễn Thị Thời.​

Đây là một bài ca dao độc đáo, sử dụng nhiều từ ngữ vay mượn từ tiếng Pháp để thể hiện tâm trạng nhớ thương và sầu muộn của người phụ nữ. Bài ca dao cho thấy sự...

Lẳng lặng mà nghe

Cái vè xin thuế

Mùa màng mất tệ

Buôn bán không ra

Kẻ gần người xa

Cũng nghèo cũng khổ

Hai đồng xâu nọ

Bảy ngày công sưu

Cao đã quá đầu

Kêu đà ngắn cổ

Ở đâu ở đó

Cũng rúc mà ra

Kẻ kéo xuống Tòa

Người nằm trên tỉnh

Đông đà quá đông

Trong tự Hà Đông

Ngoài từ Diên Phước …

Tác phẩm "Cái vè xin thuế" là một bài vè dân gian phản ánh hiện thực đời sống khốn khó của người dân dưới thời Pháp thuộc. Bài vè được lưu truyền rộng rãi trong...

Cơ trời đất vần xoay chính khí,

Đấng nam nhi phỉ chí tang bồng,

Làm cho tỏ mặt anh hùng,

Giang sơn để mất, trong lòng sao nguôi?

Nước nhà Tây đã chiếm rồi,

Chư quân chư tướng ắt thời theo ta.

Kéo quân về đất Thanh Hoa,

Tìm nơi hiểm yếu để ta lập đồn.

Quân truyền điểm được hai vàn

Đinh công Đại tướng có gan chăng là.

Đánh Tây Nhâm Ngọ tháng Ba

Năm mươi khẩu súng cùng là lá lê

Đạn thời cướp được năm xe,

Tháng một Bính Tuất kéo về huyện Nga

Thần công khí giới đem ra,

Khoa sơn đại bác cho ta tức thì …

Vè 'Cơ trời đất vần xoay chính khí' là một áng văn chương độc đáo, thể hiện tinh thần yêu nước quật cường và ý chí phục thù dân tộc. Tác phẩm thuộc thể loại vè,...

Thằng Tây ngồi nghĩ cũng tài

Sinh ra đèn máy thắp hoài năm canh

Thằng Tây ngồi nghĩ cũng sành

Sinh ra tàu điện chạy quanh phố phường

“La ga” thì ở Thụy Chương

Dây đồng cột sắt tìm đường kéo lên

Bồi bếp cho chí bồi bàn

Chạy tiền kí cược đi làm sơ vơ …

Đoạn vè "Thằng Tây ngồi nghĩ cũng tài..." là một tác phẩm dân gian độc đáo, phản ánh cái nhìn của người dân Việt Nam trước những đổi thay của xã hội dưới thời P...

Thằng Tây nó có ống nhòm

Nó nhìn nó đếm, nó nom từng người

Sú ba dăng nó chạy đâu rồi

Đến khi nó đến cho vài ba toong

Thằng Tây lại chửi “cu-xoong”

Cu li ức quá chửi không ra lời

– Hỡi anh em những người làm mỏ

Tay mi-nơ sẵn có nghề riêng

Làm đâu cũng lấy bằng tiền

Làm lò ông Thuận mất quyền lợi to

Việc than gio trong lò chẳng khá

Than khó làm mà giá chẳng cao

Anh em ta đấm buồi vào!

Đây là một bài ca dao thể hiện tâm trạng uất hận, bất mãn của người lao động Việt Nam trong thời kỳ Pháp thuộc. Bài ca dao phản ánh chân thực cuộc sống cơ cực,...

Cánh phu lò Mông Dương Cẩm Phả

Kiếp khổ nghèo ai chả như ai

Còi tầm chiều, tối, ban mai

Búa rìu, đèn đất khoác vai vào lò

Tìm cái sống hơn lo cái chết

Sập hầm lò hết kiếp ngựa trâu

Chui vào lò giếng sâu sâu

Chui sang lò chợ trông nhau dặn dò

Đã đeo cái thẻ phu lò

Khéo chui thì thoát, khéo bò thì lên

Khói cửa lò người đen như cháy

Mình đầu trần nhễ nhại mồ hôi

Đời người đến thế thì thôi

Bát cơm mấy bát mồ hôi cho vừa

Mong đất nước bao giờ đổi mới

Dân Nam mình thoát khỏi cùm gông

Hai mươi nhăm triệu tiên rồng

Chen vai gánh vác non sông mới là.

Tác phẩm "Cánh phu lò Mông Dương Cẩm Phả" là một bài ca dao thuộc thể loại ca dao dân ca, phản ánh chân thực cuộc sống lao động cực nhọc và khát vọng đổi đời củ...

Vì con cha mẹ nên gầy

Lưng còng, vú xếch vì mày con ơi

Đi làm khoác cái áo tơi

Mưa dầm, gió bấc, miệng thời xuýt xoa

Từ khi bỏ cửa bỏ nhà

Vợ chồng dắt díu nhau ra mỏ này

Lên tầng sợ hãi thằng Tây

Cu-xoong đá đít mũi giày bạt tai.

Đoạn ca dao trên khắc họa nỗi khổ của người dân lao động, đặc biệt là những người phải làm phu phen cực nhọc trong xã hội xưa. Bài ca dao thể hiện tình yêu thươ...

Trách lòng thầy ký thầy cai

Đồng hồ nhà nước tính sai giờ làm

Mười hai giờ rưỡi mới tầm

Anh em bụng đói âm thầm xót xa

Trên tầng cuốc cuốc xe xe

Dưới bơm nó chạy như ve kêu sầu

Bơm nước lên một chầu một cạn

Để cho phu làm gạn kiếm công

Một ngày vay được một đồng

Nhịn ăn mà để cho chồng xuôi Nam.

Câu ca dao "Trách lòng thầy ký thầy cai..." phản ánh hiện thực lao động khổ cực và sự bất công mà người nông dân, phu phen phải gánh chịu trong xã hội xưa. Tác...

Trên tầng xe chạy như bay

Máy không có đất, lo ngày lo đêm

Không đất cai lại mắng thêm

Đục xong, mìn nổ, mới yên tấm lòng

Xúc vơi thì sợ đốc công

Sú ba dăng nó phạt thì không có tiền.

Câu ca dao miêu tả sinh động hình ảnh người lao động trong một công trình xây dựng hoặc khai thác mỏ. Nó phản ánh chân thực nỗi vất vả, áp lực và mong ước giản...

Cúp hè! Cúp hè!

Tay mặt cầm kéo

Tay trái cầm lược

Thủng thỉnh cho khéo

Bỏ cái ngu này

Bỏ cái dại này

Ăn ngay nói thẳng

Học mới từ đây

Cúp hè! Cúp hè!

Trên đường canh tân

Đừng ai ăn mặn

Đừng ai nói láo

Ngày nay ta cúp

Ngày mai ta cạo

Cúp hè! Cúp hè!

Mọi người cùng cúp

Cho sạch đầu tóc

Cho đẹp con người

Ai nấy thảnh thơi

Xóm làng trông cậy

Cúp hè! Cúp hè!

Ai đi đò dọc

Kẻ ngược người xuôi

Ai ngồi tàu suốt

Từ Bắc vô Nam

Lên ngàn xuống bể

Cúp hè! Cúp hè!

Từ sĩ đến nông

Từ công đến thương

Đi chài, dệt sợi

Trăm người như một

Bảo nhau cúp tóc

Cúp hè! Cúp hè!

Bài Vè 'Cúp hè!' là một tác phẩm văn học dân gian độc đáo, thể hiện mong ước về sự thay đổi, đổi mới và hướng tới cuộc sống tốt đẹp hơn. Bài vè mang tính giáo d...

Một cơn gió táp mưa sa

Non sông nổi giận, cỏ hoa đeo sầu

Gió mưa nghe vẳng bên lầu

Tưởng hồn nghĩa sĩ ở đâu ngang trời

Than ôi cũng một kiếp người

Một lòng yêu nước thương nòi xót xa

Non sông Hồng Lạc một nhà

Nhớ người ta phải hương hoa cúng giàng

Mực hòa máu lệ một chương

Khóc trang nghĩa dũng nêu gương muôn đời

Nhớ xưa liệt sĩ bốn người

Ở trong ban lính đóng nơi Hà thành

Đòi phen trận mạc tập tành

Thấy người xe ngựa, tủi mình non sông …

Tác phẩm "Vè một cơn gió táp mưa sa" là một áng văn chương dân gian đầy bi tráng, phản ánh nỗi đau của dân tộc trước cảnh nước mất nhà tan. Bài vè đi thẳng vào...

Vâng lời troàn ngươn soái

Mình đeo ấn Tổng nhung

Lời khuyên rao chư sĩ anh hùng

Mặt phải trái coi qua thời biết

Mình là con trong đất Việt

Chẳng phải người sanh sản cõi Tây phiên

Mà ham di địch tước quyền

Lại nỡ khiến tấm lòng vô hậu

Chớ bắt chước những loài quân dậu

A dua hùa lưng lớn thờ chồn

Đừng bày theo những đảng ác côn …

Đoạn trích "Vè Tổng binh" là một tác phẩm tiêu biểu của thể loại vè, thể hiện tinh thần yêu nước và lòng căm thù giặc ngoại xâm của nhân dân ta. Tác phẩm phê ph...

Từ ngày có mặt thằng Tây

Phu phen tạp dịch hàng ngày khốn thân!

Tai vạ trửa dân

Hắn mần đã nghiệt:

Khắp nơi ráo riết

Giở sổ đếm người

Kể chi lão phụ con trai

Người đi phu cũng tội

Kẻ ở nhà cũng tội

Vua quan bối rối

Họ đập đánh lút đầu:

– Phu phải đi cho mau

Việc quan cần cho kịp!

Một ngày phải kíp

Để kiểm phu chợ Lường …

Đoạn vè "Từ ngày có mặt thằng Tây" là lời than thở của nhân dân ta về những khổ cực dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Tác phẩm phản ánh hiện thực xã hội Việt Na...

Tượng nghe:

Nước có nguồn, cây có gốc

Huống chi người có da, có tóc

Mà sao không biết chúa, biết cha?

Huống chi người có nóc có gia

Mà sao không biết trung biết hiếu

Hai vai nặng trĩu

Gánh chi bằng gánh cang thường

Một dạ trung lương

Gồng chi bằng gồng xã tắc

Bớ những người tai mắt

Thử xem loại thú cầm:

Trâu ngựa dòng điếc câm

Còn biết đền ơn cho nhà chủ

Muông gà loài gáy sủa

Còn biết đáp nghĩa lại người nuôi …

Tác phẩm "Tượng nghe" là một bài vè độc đáo trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam. Bài vè sử dụng ngôn ngữ giản dị, hình ảnh gần gũi để giáo huấn về đạo lý l...

Kể từ quân Pháp sang đây

Hại người cướp của bấy nay đã nhiều

Dân tình đồ thán đủ điều

Căm gan tức chí phải liều ra tay

Anh hùng đã tỏ tài trai

Nữ nhi cũng chẳng kém loài bồng tang

Nhớ xưa phất ngọn cờ vàng

Bà Trưng, Bà Triệu chiến trường xông pha

Cai Vàng lại có bà Ba

Tây Sơn bà Phó cũng là anh thư

Xúm tay xoay lại cơ đồ

Dân yên quốc thịnh phất cờ Việt Nam …

Đoạn vè "Kể từ quân Pháp sang đây" là một áng văn chương dân gian phản ánh tinh thần yêu nước và ý chí quật cường của nhân dân Việt Nam trước ách đô hộ của thực...

Cầu sắt mà bắc ngang sông

Chàng ơi sang tỉnh mà trông chẳng lầm

Hà Nội bắc sang Gia Lâm

Tính cây lô mét độ năm cây tròn

Họa hình Tây bắc ống nhòm

Ngắm đi ngắm lại xem còn cong không

Giở về hội nghị cộng đồng

Đến năm Mậu Tuất khởi công bắc cầu

Mộ phu khắp cả đâu đâu

Xây từ Ái Mộ bắt đầu xây ra

Bắc qua con sông Nhị Hà

Chia khoang làm nhịp, mười ba cột vừa

Lập mưu xây được bây giờ

Chế ra cái chụp để mà bơm lên

Bơm hết nước đến bùn đen

Người chết như rạ vẫn phải len mình vào …

Tác phẩm "Cầu sắt mà bắc ngang sông" là một bài vè dân gian độc đáo, miêu tả quá trình xây dựng một cây cầu sắt lớn, gắn liền với lịch sử và kỹ thuật xây dựng t...

Nhựt trình Vĩnh Ký đặt ra

Chép làm một bổn để mà coi chơi

Trà Vinh nhiều kẻ kỳ tời

Có thầy Thông Chánh thiệt người khôn ngoan

Đêm nằm khô héo lá gan

Nghĩ giận Biện lý không an tấm lòng

Chừng nào tỏ nỗi đục trong

Giết tên Biện lý trong lòng mới thanh

Lang sa làm việc Châu thành

Mười bốn tháng bảy lễ rày Chánh Chung

Chỉ sai đua ngựa rần rần

Trát đòi làng tổng tư bề đến đây

Bốn giờ đua ngựa cát bay

Phủ Hơn, Biện lý đương rày ngồi coi

Có thầy Thông Chánh hẳn hòi

Xách súng nai nịt đi coi châu thành …

Tác phẩm "Vè Ông Thông Chánh" là một khúc vè độc đáo, phản ánh chân thực một phần đời sống xã hội và tâm lý con người ở Trà Vinh xưa. Qua lời kể dí dỏm, tác phẩ...

Nghĩ xem cái nước Nam mình

Tây sang bảo hộ tài tình đến đâu?

Nghĩ xem tiền của ở đâu

Đưa ra mà bắc được cầu qua sông

Chả hay tiền của của chung

Đưa ra mà bắc qua sông Bồ Đề

Bắc cho thiên hạ đi về

Những cột dây thép khác gì nhện chăng

Tưởng rằng anh Pháp nghĩa nhân

Nào hay lấy của dân Nam làm giàu …

Đoạn trích "Nghĩ xem cái nước Nam mình" thuộc thể loại Vè, là lời than thở, oán trách của nhân dân ta trước chính sách bóc lột của thực dân Pháp. Lời vè thể hiệ...

Đời xưa chí những đời nay

Đời này mới thấy tàu bay nửa lừng

Nguồn đào hải khẩu tứ tung

Từ Hàn chí Phố rùng rùng đi coi

Quan gia chầu chực hẳn hòi

Sức bàn sức ghế lại đòi đến dân

Khắp nơi cờ đóng rần rần

Sức rơm un khói cực dân ba bốn ngày

Ai ai cũng sức tàu bay

Dân canh, lính gác tự ngày chí đêm

Kẻ bán rượu, người bán nem

Kẻ lận bạc giác người đem bạc đồng

Đàn bà chí những đàn ông

Bà già con nít cũng bồng ra đi

Mười giờ tàu lại một khi

Cò đánh, lính ví ra gì nữa đâu …

Tác phẩm 'Vè đời xưa chí những đời nay' là một áng văn học dân gian thuộc thể loại vè, phản ánh sinh động những biến đổi xã hội và tâm lý con người khi có sự xu...

Tổ cha thằng bố cu gồ

Làm cho tao phải dọn đồ xuống ao

Giường thờ thì ngâm xuống ao

Lại bắt ông vải chui vào bụi năn

Vợ chồng nói chuyện thì thầm

Đêm ngày cắp bị ra nằm cồn Me

Nằm thì lắng tai mà nghe

Nó đang đốt ở ngoài nghè Phú Vinh

Súng thì nó bắn ình ình

Mẹ con giật mình lại phải chạy xa

Sớm mai nó đốt Mỹ Đà

Cửa nhà tan nát, vại cà sạch không

Bấy giờ vợ mới biểu chồng

“Thôi thôi ta phải dốc lòng xin đi”

Chồng thì nó bắt cu li

Vợ thì mặt bủng da chì mà lo

Chẳng qua đến lúc mạt đồ

Nước Nam có đám sao cờ mọc ra

Triều đình bảy vía còn ba

Quân Tây vừa dọa đái ra đầy quần

Cho nên mới khổ đến dân

Tổ tiên cũng bị muôn phần lao đao.

Tác phẩm "Tổ cha thằng bố cu gồ" là một bài vè dân gian thể hiện nỗi thống khổ của nhân dân ta dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Bài vè phản ánh chân thực những...